Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

2021 Europa Nostra/ Avrupa Kültürel Miras Ödülleri, Eğitim ve Farkındalık Yaratma kategorisinde jüri özel mansiyonuna layık görülen, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Tarihe Saygı Yerel Koruma Ödülleri Programını konuşuyoruz..
 

Kültür ve Turizm Bakanlığı Beyoğlu Kültür Yolu Festivali adını taşıyan yeni bir kültürel etkinlik başlattı. Festival Bakanlığın yatırım yaptığı ve yönettiği “Beyoğlu Kültür Yolu” üzerinde yer alan mekanlarda gerçekleşti. Beyoğlu Kültür yolu, inşaatı yeni biten Galataport'tan turistleri alıp Galata Kulesi ve oradan İstiklal Caddesi üzerinde çeşitli mekanlara uğrayıp, Taksim Camii ve AKM’ye ulaştıran turistik bir rota. Mekanlar arasında Narmanlı Han, Emek Sineması gibi İstanbulluların korunması için büyük mücadele verdiği fakat buna rağmen yıkılıp AVM türü işlevleri yüklenmek üzere yeniden yapılan yapılar da var. Yine kültür ve sanat etkinlikleriyle bir meşrulaştırma vakası ile mi karşı karşıyayız? Beyoğlu Kültür Yolu Bakan Ersoy’un da vurguladığı gibi Türkiye’nin uluslararası alanda turizm açısından özellikle imajını yükseltmeyi merkezine koyan, turizm-odaklı bir kültür projesi. Kültür ve sanat içeriği olarak Beyoğlu Kültür Yolu Festivali turistlere nasıl bir Beyoğlu imajı çizmeye çalışıyor? Etkinliklere bakıldığında türlü türlü başlıklar var; buna karşılık herhangi bir başka yerde de olabilecek türden basmakalıp seyirlik ürünler çoğunlukta. Asıl Beyoğlu sanki bu festivalde yok! 
Bu programımızda konuğumuz Mekanda Adalet Derneği’nin kurucularından ve yöneticisi Yaşar Adanalı ile Beyoğlu Kültür Yolu’nu ve Festivalini konuşuyoruz.

Konuklarımız Ayşin Zoe Güneş, Yavuz İşcen ve Müge Cengizkan Ankara Yahudi Mahallesi Dijital Platformu’nun kurucuları, geliştiricileri. Bu programda kendileriyle bir yerin geçmişini resmi anlatının ötesinde, çoğul bir perspektiften yeniden anlatmaya çalışmanın zorluklarını ve keyfini konuşuyoruz. 
Bu sanal platformda, Ankara Yahudileri/Sessizlik Arşivi/Ankara Yahudi Mahallesi, üst başlıklarının altında “Topluluk, İzler, Çok Okullu, Su kültürü, Müzik ve Temaşa, Özgün, Sınırlar, Ayrılık; Ardından” temalarıyla geçmişten bugüne bu yerin mekânsal ve zihinsel haritası sergileniyor.

Avrupa’nın kültürel miras alanındaki en prestijli ödülü kabul edilen Avrupa Kültürel Miras / Europa Nostra 2022 yılı Ödüllerini kazananlar açıklandı. Bayburt’ta yer alan Kenan Yavuz Etnografya Müzesi "Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma" dalında ödüle layık görüldü. Konuklarımız müzenin kurucusu Kenan Yavuz ve yönetimini birlikte yürüttüğü eşi Sibel Yavuz.

Konuğumuz Yiğit Acar'la Ankara Büyükşehir Belediyesi'nin 100 Yıl Çarşısı'nın akıbeti için başlattığı anket yöntemini katılım ve popülizm kavramları üzerinden konuşmaya devam ediyoruz.

Konuğumuz Zeynep Gül Ünal ile deprem sonrasında kültür varlıklarına ilişkin riskler ve azaltma önlemleri üzerine konuştuk. 

Konuğumuz Ebru Omay Polat ile İstanbul’da pilot uygulaması gerçekleştirilen afete hazırlık projesi 'Afete Hazırlıkta Karşılıklı Yardım Modeli' hakkında konuşuyoruz.  

Antalya’nın Finike’den başlayarak, Demre, Kaş ve Kalkan’a uzanan karayolu güzergahında Karayolları 13. Bölge Müdürlüğü tarafından ihale yoluyla özel şirkete yaptırılması planlanan 74 kilometrelik duble yol projesinin gerçekleşmesi durumunda Türkiye’nin ve de dünyanın en değerli ve özgün arkeoloji merkezlerinden olan antik Likya bölgesinde kültürel ve doğal değerlerde, kırsal ve kıyı peyzajında geri dönülemez bir tahribat yaşanacak. Konuklarımız Antalya Barosu Çevre ve İmar Kurulu’nda 2000'den bugüne çalışmakta olan avukat Tuncay Koç ve Kaş Çevre ve Kültür Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Murat Akoy.

Asu Aksoy ve Burçin Altınsay, geçen haftalarda müzeden camiye çevrilen Ayasoyfa ve Kariye'ye ele alıyor. 

Hasanpaşa Gazhanesi koruma alanında bir sivil toplum üniversite işbirliği başarı hikayesidir. Gülsün Tanyeli anlatıyor.

Konuğumuz, Kundura Hafıza projesinin koordinatörü Süreyya Topaloğlu bir taraftan fiziki yapıları ve üretim teknolojilerini koruma altına alırken öbür taraftan da bu yapılara kendi ömürleri boyunca hayat vermiş, makinaları çalıştırmış emekçilerin anlatıları ile bu endüstri mirasının elle tutulamayan hafızasını korumanın ve erişime açmanın önemini vurguluyor. 

Bu haftaki konuğumuz Asuman Türkün. Kendisi “Tarihi Kent Merkezlerinin Yeniden Yapılanmasında Belirleyici Faktörler ve Olası Senaryolar: Beyoğlu Örneği” başlıklı araştırma çalışmasını oldukça geniş bir ekiple yeni bitirdi ve “Arafta bir Beyoğlu” çevrimiçi sergisinde bulgularını yayınladı. Biz de son haftalarda Beyoğlu Kültür Yolu’nu ve Beyoğlu’nda yaşanan dönüşümü programlarımızda ele almaktayken bu çevrimiçi sergi önümüze çıktı. Asuman Türkün ile İstanbul’un en önemli tarihi merkezlerinden biri olan Beyoğlu’nun zaman içindeki sosyo-mekânsal dönüşümünü ve Beyoğlu’nun şimdiye kadar, geçirdiği tüm krizlere ve travmatik kopuşlara rağmen yılların içinden kimliğini nasıl devam ettirebildiğini, Beyoğlu kimliğinin sürekliliğini ve kalıcılığını sağlayan unsurların neler olduğunu konuşuyoruz. 

Farklı etnik ve dini gruplardan insanların yaşadığı İstanbul hep kozmopolit bir şehirdi diyen KarDes mobil uygulaması İstanbul’un bu çok kültürlü ve çok katmalı mirasını keşfetmek ve şehirde gezerek öğrenmek isteyenler için Türkçe ve İngilizce dillerinde, kişisel bir gezi rehberi. İstanbul’un geçmişine ilişkin hikâyelerin çoğullaşmasını hedefleyen bu uygulamayı konuklarımız, Hrant Dink Vakfı KarDes projesi koordinatörü Atom Şaşkal ve Hrant Dink Vakfı İletişim Koordinatörü Zeynep Sungur’dan dinliyoruz.

Konuklarımız, Ayvalık Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Girişimi sözcülerinden Avukat Tuba Türközen ve Hasan Cengiz Yazar ile Ayvalık Adaları Tabiat Parkı'nın parçası Tavuk Adası’nda neler olduğunu, mutlak korunması gereken böylesi değerli bir tabiat varlığı alanının nasıl olup da yapılaşmaya ve yoğun kullanıma açılabildiğini konuşuyoruz. 

Milas Gümüşkesen Mezar Anıtı neden gözlerden uzak? Hemen dibindeki müze inşaatına ilişkin yıkım kararı neden uygulanmıyor? Konuklarımız Orhan Sezener ve Nevzat Çağlar Tüfekçi’yle konuşuyoruz.