Kültürel Miras Ve Koruma: Kim İçin? Ne İçin?

Bu programımızda arkeolojik mirasın araştırılması, kazısı ve korunmasında yerel toplumla birlikte çalışmanın önemini konuşuyoruz. Toplumsal arkeoloji çalışmaları son yıllarda arkeolojik araştırma ve kazı çalışmalarında yerel toplumun katılımına büyük önem vermekte. Bu akşam konuğumuz koruma mimarı Dr. Ebru Torun ile Sagalassos araştırma Projesi ile birlikte Ağlasun’da yürüttükleri katılımcı arkeoloji çalışmalarını konuşuyoruz. Arkeolojik miras ile ilişkimizin turizm üzerinden ya da müzelerde ya da ören yerlerinde gördüğümüz nesnelerle sınırlı bir şekilde ele alınmasının sorunlarını ele aldığımız bu programda bu ilişkinin bambaşka bir şekilde nasıl kurgulanabileceğini soruyoruz. Arkeolojik alanların sadece bilgilerin derlendiği, gidilip, gezilen, turistik yerler olmanın ötesinde orada yaşayanların yaşamlarını zenginleştiren, geliştiren sürdürülebilir bir geleceğin inşası için nasıl bir vesile olabileceğini konuşuyoruz.
 

Konuğumuz Aylin Öney Tan ile yeni girdiğimiz yılın ilk programında kültürel mirasın daha neşeli, kutlamalı tarafına bakıyoruz. Biz yılın başlangıcını takvimle belirlerken, eski dünyada insanlar yenilenme, yeni yıl kutlamalarını doğadaki dönüşümlerle, güneşin, ayın döngüleriyle, dünyanın kendi zamanıyla doğrudan ilişkilendirmişler. Kuzey yarımkürenin insanları uzun, kasvetli kış gecelerini defetmek için bir araya gelerek yemekli, eğlenceli törenler düzenlemişler ve bunları bahara doğru çıkışta yeni gelen yılı karşılayan, umutları yeşerten kutlamalar izlemiş.

ICOMOS Türkiye Milli Komitesi’nin 18 Nisan’da gerçekleştirdiği Kültürel Miras ve İklim panelinde konuşmacı olarak yer alan Dr. Ege Yıldırım bu akşam konuğumuz. 
Kültürel mirasın korunması araştırmaları ve uygulamalarının iklim krizine dayanıklı alternatifleri ve düşük karbonlu geleceğe geçiş imkanlarını ortaya çıkartmada ve savunmada önemli rolü olabileceği öne sürülüyor. Yıldırım ile bu alternatiflerin ve imkanların neler olabileceğini konuşuyoruz. 

Prizren’deki tarihî Lumbardhi Sineması’nı özelleştirme ve yıkımdan kurtarmak için yola çıkmış ödüllü sivil toplum mücadelesinin bir katmanını da sinema mekânının ve çevresinin değerlendirilmesi, hatıralarla dolu bu yerin izlerini yitirmeden güncel kullanıma uyarlanması ve bu yerden ilhamını alarak görsel kimliğinin oluşturulması için yürütülen tasarım çalışmaları oluşturmaktaydı. Lumbardhi’nin mekânsal dönüşümünü planlamış olan Khora Ofis’ten mimar Aslıhan Demirtaş ile soylulaştırmaya başvurmadan, mekânın ruhunu koruyarak canlandırmak ve tanıtmak için nasıl bir tasarım araştırma-geliştirme yolu izlediğini konuşuyoruz. 

Geçtiğimiz bir yıl boyunca Açık Radyo programımızda neleri konu edinmişiz, hangi temaları ele almışız dedik ve Ocak 2022’den başlayarak geçen haftaya kadarki tüm haftalık programlarımızı tarih sırasına göre inceledik, program konuklarımızla ele aldığımız temaları karşılaştırarak, tekrarlanan konu öbeklerini saptadık. Bir taraftan da geçtiğimiz yıl önemli kayıplarımız oldu, onların anısına yaptığımız programları tarihe not ettik. Bu programımızda ise bu çalışmamızla ortaya çıkan başlıkları, temaları aktarmaya çalışıyoruz.

6 Şubat ve 20 Şubat depremleri ile meydana gelen bina yıkım ve hasarların sahada tespit çalışmalarına katılmış bir inşaat mühendisi gözünden nasıl analiz edildiğini ele alacağız. Hasar tespit çalışmaları nasıl yapıldı, kullanılan kategorilerin anlamı nedir, kimler bu tür çalışmalarda yer alabilir ve süreç nasıl yaşandı, bu soruları ele almak üzere konuğumuz jeoteknik uzmanı İnşaat Mühendisi Baret Binatlı ile bir araya geldik.
 

Dünya Miras Komitesi’nin taslak kararları nasıl hazırladığını, bu süreçte uzman danışman kuruluşlar olan  ICOMOS, ICCROM ve IUCN’in raporlarından nasıl yararlandığını, ülke heyetlerinin bu süreçte oynadığı rolü ve ardından bu taslak kararların nihai kararlara nasıl dönüştürüldüğünü, yine bu süreçte diplomasi ve uzmanlık raporlarının rolünü Türkiye'nin Dünya Miras Komitesi üyesi olduğu 2016 ve 2017 yılları boyunca Komite delegasyonunda uzman olarak görev alan Dr. Evrim Ulusan ile ele alıyoruz. 

Antakya’nın kimliği ve insanıyla yeniden nasıl kendisini bularak inşa edileceği üzerine düşünen, yazan, araştıran ve sürekli sahada, Antakya’da çalışanlardan birisi olan Tuğçe Tezer ile konuşuyoruz.

UNESCO tarafından onaylanan ve aralarında Türkiye’nin de olduğu 131 ülke tarafından kabul edilen Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Sözleşmesi'ni ele alıyoruz. 

“Dünya Mirası Tarihi Yarımada’yı korumak” panel ve forumu; Gazhane Çevre Gönüllüleri Kültür Yönetimi Forumu ve Adalar’da Geçiş Dönemi Yapılaşma Koşulları uygulamasının iptali ve kültürel miras alanında Türkiye’ye gelen ödülleri konuştuk.

27 Ağustos Cuma günü Büyükada Rum Yetimhanesi bahçesinde bu dev tarihi binanın restorasyonu ile ilgili bir bilgilendirme toplantısı yapıldı. Toplantıya katılanlara baktığımızda tüm taraflar oradaydı: Patrik Hazretleri, T.C. Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı, İBB, Adalar İlçesi Kaymakamı ve Belediye Başkanı, ayrıca kültürel miras konusunda çalışan sivil toplum kuruluşları temsilcileri, uzmanlar, adalılar ve medya mensupları. Bu akşam konuğumuz Büyükada Rum Yetimhanesinin restorasyonu projesinin koordinatörü Laki Vingas. Kendisi ile uzun bir sessizlik döneminden sonra yapılan bu bilgilendirme toplantısının ve gösterilen katılımın önemini, Yetimhanenin restorasyon sürecini ve İstanbul Rum Patrikhanesi’nin konuya yaklaşımını konuşuyoruz.

Diyarbakır Kültür Tabiat Varlıklarını Koruma Derneği’nin yayınladığı, Sur bölgesinin kültürel, mekânsal ve kentsel tarihini buranın gündelik hayatında ve tarihinde yer etmiş olan binalar, mekanlar ve kamusal alanlar üzerinden anlatan bu kitap vesilesiyle Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri Kültürel Peyzajını, UNESCO Dünya Kültür Mirası listesine kaydedildiği 2015 yılından bu yana bölgede yaşanan değişimleri, burada yapılan müdahalelerin Dünya Miras Alanının üstün evrensel değeri üzerindeki etkisini konuşuyoruz.

“Kaybedecek zaman yok; dayanışma ile Marmara Denizi’ni iyileştirebiliriz” diyen Marmaralı sivil toplum kuruluşları “Adaları ve Boğazları ile Marmara Kültürleri Ağı” etrafında bir araya gelerek Marmara Denizi'nde karşı karşıya olduğumuz  çevre ve yaşam krizi konusunda kamuoyunun bilgilendirilmesini ve herkesin diyaloğa katılabileceği bir platform kurmayı hedefliyor.

Dünya Miras Alanı eşsiz Kapadokya’nın göbeğinden geçirilen bu otoyol ile ilgili Mükremin Tokmak ile görüşüyoruz.

Aylin Öney Tan'la yeni yıl kutlamalarına ilişkin farklı kültürel yaklaşımlar konusu üzerine yeniden konuşuyoruz.