Dünyadan kategorisinde yer alan içerikler

Mağdur ve Menfur (Sıfat): Tekinsizlik, Öteki, Önyargı, Merhamet

Sokak (İsim): Dış, İç, Değişim, Kimlik

İlk  programımızda ''Sokak''ı, içeriden ve dışarıdan bakılışı, geçmişten bugüne değişimi ve bir karakter olarak yaşantının içindeki yeri ile ele aldık. 

Şehir (İsim):

Kozmopolit, Bireysel, Miras, Kültür, Hak, Trafik, Göç,  Nüfus, Küresellik

Birileri kaçmaya çalışırken birilerinin hedefinde  sadece gelmek vardır. Taşı toprağı altın şehrin mirasına hak kazanmak için ne yapmalıdır 'kentli? Öncelikle kentli olmak ne demektir? Bunları tartışıp şehir çeşitlerinden, bir şehirle birlikte anılan kavram, kişi ve eserlere gezinirken işte bu sözcüklere vardık. 

Bireyler, hükümetler ve toplumlar, kayda değer hiçbir ekonomik avantaj elde etmemelerine ve gezegene ağır zarar verme riskine rağmen, fosil yakıtları seçmeye devam ediyorlar. Belli ki ortada akıl ve mantık dışı bir durum var. Buna, bariz bir bağımlılık eğilimi gözüyle de bakabiliriz pekala.

Radyo (İsim):

İcat, Haber, Eğlence, İletişim, Demokrasi, Özgürlük, Muhalefet, Propaganda, Nostalji, Oyalama

Elektromanyetikten radyoya ışık hızıyla uzanan çizgide; radyonun kâşiflerinden BBC ilkelerine, korsan radyolardan arkası yarına, radyo dalgalarından nostaljik radyo günlerine, kısıtlamalardan bağımsızlığa giden yolda pek çok konudan bahsederek vardığımız sözcükler bunlar... Stüdyoda bu defa bir konuğumuz da var: Ömer Madra

Bu sene 38. kez yapılan Douarnenez Film Festivali'nin teması "Türkiye'nin Halkları" olarak belirlendi. Douarnenez Film Festivali'nden Açık Dergi için söyleşiler yapan sinema yazarı Defne Gürsoy, bu kez Alin Taşçıyan ile beraberdi.

Para (İsim): 

Değer göstergesi, Araç, Amaç, Güç, Yük, Fesat, Rezil, Gübre, Hürriyet, Kölelik, Anahtar, Sağır, Kör, Despot, Mürekkepli bir kağıt parçası...

Paranın bin bir karşılığı ve dünya üzerindeki sonsuz kavram ve metanın para karşılığından yola çıkarak sadece PARA için bir sözlük oluşturulabileceğini düşündük. Varılan sözcüklerden bazıları...

Nefret (isim): Ötekileştirme, İletişimsizlik. Nefret tohumları ekip nefret kusan toplumların nefretle kınadığı eylemlerden, nefret türlerine (korkan, hor gören, güç ifade eden, kıskançlıktan kaynaklanan, nefretten kaynaklanan nefret, zulmedenin nefreti, kurbanın nefreti vd...) masaya yatırdığımız bu hastalıklı duygudan bu defa sadece iki kelimeye vardık. 

Mahalle (isim): Aidiyet, Baskı, Güven, Sınır, Birlik, Kaçış, Koruma, Tecrit.  En küçük idari birim oluşundan, insani ilişkilere, baskılara, ayrımlara ve örgütlenmelere kadar uzayan anlamları içinden seçtiklerimiz...

Kamus, sözlük demek. Dilimizin unutulmuş bir yerlerinde "Kamusla güreş olmaz" diye bir söz var. 'Sözcüğün sözlükte bir anlamı vardır, bu tartışılmaz' manasında bir deyiş... Biz, Didem Gürzap ve Kerem Doğan, sözcüklerin alışılagelmiş tanımlarının dışında, yanında yöresindeki diğer anlam ve çağrışımlarını araştırır ve karıştırırken tam da bunun dışında bir yolda ilerliyor. kelimelerle güreşe tutuşuyor, yeniyor, yeniliyor, yenişemiyoruz. Bu yolda, programımızın adına "Kamusla Güreş" koyduk.

12 programı geride bıraktıktan sonra, A'dan L'ye neler yaptığımıza göz atıp seçtiğimiz her sözcükten vardığımız yolları, çıkardığımız kimi anlamları ve bazı stüdyo anılarımızı dinleyicilerimizle birlikte anımsamak istedik. Ve dahi konuşup söyleştiğimiz yüzlerce başlıktan bazı seçmeleri içeren bilgi ve görsellerimiz artık  Açık radyo web sitesinde, onun müjdesini vermek, twitter adresimizi paylaştığımız bir program bu. 

https://twitter.com/kamuslagures

Geçmiş ve gelecek programlarımızın sözcükleriyle ilgili çağrışım, bilgi, kaynak paylaşımlarınızı twitter adresimize bekliyoruz. (Önümüzdekiler için mümkün olduğunca kullanmak, geçmişte kalanları da program bitince (umuyoruz) kitaplaştırmak için...

Liman (İsim)

Karşılama, Uğurlama, Zenginlik, Dışa Açılma, Turizm, Ticaret, Kapitalizm, Sömürge, Terör, Savaş

Liman kentleri New York'tan Hamburg'a, Hong Kong'tan İskenderiye'ye gezerken şehirler ve şiirler arasında ulaştığımız sözcükler...

Japonya (isim):

Savaşçılık, Doğa, Onur, Sadakat, Güneş, Deniz, Tezat, Emperyalizm, Devrimci değişim, Uyum, Çalışkanlık, Eğitim, Teknoloji, Atom bombası

Bir yandan Şintoizm dininin temelinde yatan doğayı yüceltirken bir yandan da yoksun olduğu kaynaklar ve savaşçı samuray geleneğinin de etkisiyle saldırgan politikalar izleyen tezatlarla dolu bir büyük uygarlığın bir ucundan tuttuk. Devede kulak seçkimizden çıkan sözcükler de Japon kültürünün kılıç, krizantem tezatını vurgular nitelikte.

"Ya büyük bir çoğunluğumuzun daha az tükettiği ya da çok daha azımızın daha fazla tükettiği bir dünya ile karşı karşıyayız. Çıkmazdayız: bireyler, hükümetler, medya, bilim insanları, çevreciler, ekonomistler, insan hakları çalışanları, liberaller, muhafazakârlar, iş dünyası liderleri ve dinî liderler. İtilaflara neden olan insan ailesinin ideal büyüklüğü nedir sorusu karşısında hepimiz  şaşırtıcı bir şekilde sessizlikte birleşmiş durumdayız." Julia Whitty

İnsanlar vahşi doğada evrildiler. Görece olarak dünya üzerinde yeni yeni, kabaca on ile on iki binyıl  önce başka türleri ve kendimizi evcilleştirdik. İlk tarım devrimi insanlığı nüfus artışının ve yerleşim odaklı toprak kullanımının yörüngesine oturttu. Artan sosyal organizasyon ve şehirlerin icadı el ele verip son derece karmaşık ekonomik ve siyasi sistemlerin gelişmesine yol açtılar. 2008 yılında, tarihte ilk kez, dünyadaki insan nüfusunun mühim bir kısmı şehirlerde yaşadı. Hepimiz, gelişigüzel  de olsa kentli hayvanlar olduk. 

Orta Doğu’da yapımı tamamlanmış ve planlama aşamasında olan büyük kanal projeleri, Hazar-Basra kanal Projesi, İsrail'in Kanal projesi, Yeni Süveyş Kanalı gibi projeler Orta Doğu'nun çehresini değiştirecek, geleceğimizi karartacak kadar büyük. Türkiye'de de benzer bir kanal projesi olan "Çılgın Proje" yani Kanal İstanbul gündemde. 

"Dünyaya ne kadar insan sığar sorusu cevabı olmayan bir soru. Ne istiyoruz? Küresel sınırlarımız var mı ya da aşarsak felaket ve ödeyemeyeceğimiz bedeller ile karşı karşıya kalacağımız keskin sınırlar? Elbette ki var." George Woodwell

"Dünyanın çöküşe geçmiş olmasının ana nedeni – tek başına yeterli bir neden bu – insan nüfusunun muazzam şekilde artmış olmasıdır: İnsan Seli." Pentti Linkola

"Günümüzün en büyük sorunlarından biri nüfus patlamasıdır. Bu sorunu etkin bir şekilde çözemezsek doğal kaynakların bu gezegen üzerinde yaşayan herkes için yetersiz olması sorunu ile karşı karşıya kalacağız… Tek yol – sayımızı sınırlandırmak… mutlu yaşam... manalı yaşam.  Çok sayıda insan … zavallı bir yaşam demek. Her zaman birbirine zulmeden, birbirini sömüren insanlar demek. " Dalay Lama

Salt art niyetten değil sadece insan kitleleri  kalabalıklaştığı için insan hayatın geri kalanı için tehlikeli bir canlı haline geldi.

"Uzmanlara göre, “Bereketli olun ve çoğalın,” emri yeryüzündeki insan nüfusu 2’den ibaretken gönderilmiştir." William Ralph Inge

"Hızla kendini yoketme yolunda olan bir toplumun kendini kaptırdığı fantezilerin içinde hiçbirinin bedeli sürekli büyüme –nüfusun ve ekonominin büyümesi- kadar ağır değildir." Craig Durian 

"Çocuk evlilikleri, yetişkinlerin çocukları zorla evlendirmeye hakları olduğunu düşünmeleri nedeniyle gerçekleşiyor. Bu durum çocukları, özellikle kız çocuklarını, onların insanlık onurunu ve ne zaman kiminle evlenecekleri, ne zaman çocuk sahibi olacakları gibi yaşamlarıyla ilgili en temel seçim haklarını yok sayıyor. Seçimler bizi tanımlar ve potansiyelimizi gerçekleştirebilmemizi sağlar. Çocuk yaşta evlilik kız çocuklarının bu hakkını gasp eder." Desmond Tutu 

7 milyara varan ve hızla artmaya devam eden insan nüfusuna bakarak, pek çok kişi bu hızlı nüfus artışının normal bir durum olduğunu varsayabilir. Değil.