Dünyadan kategorisinde yer alan içerikler

Hamiş'den Sesler'de bu hafta, Suriye'de Şam yakınlarında bulunan ve 8 gündür Suriye ve Rusya kuvvetlerinin kuşatması altında olan Doğu Guta'dan bahsettik. Kendisi de Doğu Guta'dan Türkiye'ye göç eden ve 3 yıldır Gaziantep'te yaşayan Lubna Al kanawati ile konuştuk: "Doğu Guta'da çoğu çocuk ve kadın olan siviller hayatlarını sığındıkları bodrumlarda sürdürmeye çalışıyor, gıdaya, suya, sağlık hizmetlerine erişim yok, kış olması nedeniyle şartlar daha da  zor. En kötüsü kimyasal silah kullanıldığına dair de haberler var. Doğu Guta'dan konuştuğumuz kişiler orada durumun dünyanın sonu gibi olduğunu söylüyor. Ateşkes ilanından sonra da fiili durumda da bir değişlik olmadığını söylüyorlar."

Dünyanın en berbat durumdaki ülkelerinden Suriye'nin başkenti Şam'ın banliyösü olan ve isyancıları barındırdığı için uzun yıllardır rejimin kuşatması altında bulunan Doğu Guta şu satırların yazıldığı anda bir yeryüzü cehennemi halinde. 21 Şubat tarihli Açık Gazete'de bu korkunç duruma dair haberlere yer vermek zorundaydık.

“Sosyal medya şirketleri totaliter bir dünyaya giden yolun taşlarını döşüyor”, diyor George Soros: "Ufukta korkutucu bir olasılık var: otoriter devletlerle veri-zengini büyük IT (Bilgi Teknolojileri) tekelleri arasındaki ittifak. Bu ittifak veya ortaklık, yeni ortaya çıkan şirketsel denetim ve gözetim mekanizmalarını, zaten gelişmiş olan devlet denetim ve gözetim sistemleri ile birleştiriyor. Bunun sonucunda ortaya çıkabilecek totaliter kontrol ağını George Orwell bile hayal edemezdi."

Her yıl olduğu gibi 2017'nin ardından da bir yıl sonu muhasebesi yapmak istedik. Umuyoruz ki, 2018 gezegenimiz ve üzerindeki tüm canlılar için umudun hakim olduğu bir yıl olsun.

2016 yılını kana bulayan terör örgütü Irak Şam İslam Devleti ya da kısaltılmış ismiyle IŞİD, yeni yılın ilk saatlerinde, saat 01.15’te İstanbul’un lüks eğlence mekânı Reina’da yılın ilk kanlı eylemini gerçekleştirdi.

Cüce Şubat, ülkede demokrasinin de iyice cüceleşmesine tanık olunduğu bir aydı. Demokrasinin en temel dayanaklarından biri, “Dördüncü kuvvet” medyanın yerinde yeller esiyordu. Reuters haber ajansının da belirtiği üzere, Türkiye “zorlu koşullarda haber geçilen” bir ülkeydi. Saygın uluslararası düşünce kuruluşu Freedom House Dünyada Özgürlükler Raporu'nda Türkiye'yi 2016'da özgürlüklerin en çok gerilediği ülke ilan etmişti bile.

Dünya Küresel iklim değişikliği heyulasını hem gündelik hayatında, hem de bilimsel raporlarda ortaya çıkan gerçekler eşliğinde her geçen gün daha şiddetli bir şekilde idrak etmeye devam ediyordu. Yayınlanan son raporlara göre, gezegenin doğal karbon depoları olan Alaska, Kanada, İskandinavya ve Sibirya’daki permafrost (yani sürekli donmuş toprak) tabakaları hızla erimekte dünya geri dönülemez bir uçuruma doğru koşar adım ilerlemekteydi.

Nükleer savaş, iklim değişikliği tehditleri ve insan hakları ihlalleri ile mahşerin 4 atlısını oluşturan kimyasal silah saldırıları 2017 yılının Nisan ayında yine dünyanın gündemindeydi.  

Amerikan Uzay dairesi Nasa'nın 137 yılın en sıcak Haziran ayı ölçümlerini yaptığı 2017 yılının tam ortasında, NASA’nın bağlı olduğu devletin başkanı milyarder emlakçi ve TV yıldızı Donald Trump, dünyanın kişi başına en fazla karbon emisyonu yapan ülkesini, gezegeni iklim yıkımından kurtarmak için son çaba olan Paris İklim Anlaşmasından çektiğini açıkladı.

2017 yılının Temmuz ayının ortasında bu ana dek kayıtlara geçen en büyük buzdağlarından biri, Antarktika'dan koptu. Kıbrıs'ın yaklaşık üçte ikisi büyüklüğünde olduğu söylenen kitlenin, bölgedeki deniz ticaret yollarında problem yaratabileceği kaygısıyla gözlem altında tutulduğu söyleniyordu ama tehlikenin gemilerden ve ticaretten daha büyük olduğu söylenebilirdi.

Dünyanın en trajik gerçeklerinden bir olan gıda ve su kaynaklarınn aşırı tüketimi durumu bu yıl itibariyle had safhaya ulaştı.  Dünya’da bir senede üretilebilen gıda ve su kaynakları, önceki yıllarda ekim aylarında tükenirken, bu yıl 2 Ağustos itibarıyla tükenmiş oldu.

İnsanlık, dünyayı içinde bulunan canlılarla beraber hızla değiştirmeye devam ediyordu. ABD’li bilim insanları iklim değişikliği dolayısıyla olgunlaşma süresi değişen mürver meyvesini somona tercih etmeye başlayan Alaska boz ayılarının artık vejetaryen beslenmeye başladığını ya da buna mecbur kaldığını açıkladı. Araştırmacılar uyarıyordu: Böyle giderse iklim değişikliğinin türler arasındaki bu etkileri, ekosistemleri altüst edebilirdi.

2017 yılının Ekim ayında dünya gündemi, halkların kendi kaderlerini tayin etmek için gittikleri seçimler ve o kararlara engel olmak için harekete geçen iktidarların güç kullanımı örnekleriyle şekillenir gibiydi.

Kasım ayında ülke nüfusunun yüzde 8'e yakınını oluşturan kişinin, haklarında ilk derece soruşturma yürütülmekte olan şüpheli vatandaş hukuki statüsünde olduğu ortaya çıkıyordu.

Cesetler sahil boyunca her yere dağılmış. Definler karmaşık zira hiçkimse ölülerin– çoğu açlık ve yoksulluktan kaçan kadınlar ve çocuklar kendilerine vaadedilen bolluk ülkesine ulaşmaya çalışırken bunun yerine girdaplı sularda erken bir son ile karşılaşıyorlar–  isimlerini bilmiyor.  Seyirciler son deniz kazasının geride bıraktığı “kayalıklar üzerinde yumurta kabuğu gibi çatlayan” enkaza hayretle bakarken diğerleri hiçbirşey olmamış gibi işlerine devam ediyorlar.

Brexit, milyarderlerin demokrasiyi ayaklarının altında çiğnemesi, gelecek ekonomik çöküş, ABD’nin haydut başkanı; bunların hiçbiri beni geceleri uykumdan etmiyor. Umursamadığımdan da değil, hepsi de pekâlâ umurumda. Sadece aklımda daha büyük bir soru var. Peki bu yiyecekler nereden gelecek?

Muktedir erkeklere yöneltilen cinsel saldırı suçlamalarının ağızları sulandıran ve müstehcen detaylarını davul zurnayla ilan eden basın, asıl hikâyeyi gözden kaçırıyor: 

Açık Gazete'nin Ekonomi Politik köşesinde Ali Bilge'yle Lozan Antlaşması'nın "güncellenmesi" tartışmasını, İnsan Hakları Haftası bağlamında ülkedeki OHAL döneminin sürekliliğini ve hukukun ortadan kalkmasını, iş âleminde ve TÜSİAD'da demokrasi ve hukuk taleplerinin yetersizliğini, bölgesel ve uluslararası çerçevede ABD'nin Kudüs kararını ve buna verilen tepkileri, Putin'in Türkiye ziyaretini, ülkede geçmişten günümüze demokrasinin yerleştirilmesi için verilen çabaları konuştuk.

Küresel kapitalizm hastalığı, gezegenimizin her yerinde aynı sonuçları yaratıyor. Demokratik kurumları zayıflatarak veya tamamen ortadan kaldırarak, onları oligarşik güçlere ve büyük şirketlere boyun eğmeye zorluyor. 

İsveç kökenli bağımsız düşünce kuruluşu FORES'in "İklim Göçmenleri - Bilim, İnsanlar, Hukuk ve Gelecek" başlıklı raporunu hazırlayanlardan araştırmacı Emine Behiye Karakitapoğlu ile iklim krizinin bölgemizde ve Türkiye'de yol açacağı göç, kuraklık, susuzluk, tahıl kaybı ve gıda üretiminde düşüş gibi felaket hallerine ilişkin araştırma verileri üzerinde konuştuk.

Bu hafta Açık Gazete'nin Ekonomi Politik köşesine IŞİD'in Mısır'da yaptığı büyük katliamı konuşarak başladık. Kazakistan'ın başkenti Astana'da yapılan Suriye barış görüşmelerini konuşarak devam ettik. Türkiye'nin dış politikasındaki hızlı değişimlere, özellikle ABD ile yaşanan gerilime de değindik. Akademisyen Fikret Başkaya'nın gözaltına alınması, Osman Kavala'nın tutukluluğu ve sivil toplum kuruluşlarının bu konudaki sessizliği ise üzerinde durduğumuz bir diğer önemli konuydu.

Direniş yalnızca karanlığın güçleri ile çarpışmak demek değildir. Direniş, tam ve bütünleşmiş bir insanoğlu ya da insankızı olmaya ilişkin birşeydir. Direniş, yenilsek bile meydan okumanın insana getirdiği bir iç özgürlük olduğunu, hatta belki de görüp göreceğimiz tek özgürlüğün ve gerçek mutluluğun bu olduğunu kabul eder.