Gündem kategorisinde yer alan içerikler

Yönetmenliğini Kıvanç Sezer'in yaptığı “Babamın Kanatları” filmine yaptıkları müziklerle Altın Koza'nın ardından, Altın Portakal'da En İyi Film Müziği Ödülü’nü alan Bajar ekibinden Vedat Yıldırım'la konuşuyoruz.

“Gördüğüm kadarıyla insanların çoğu doğayı hiç umursamıyorlar; yaşamları boyunca onu, bütün güzelliğinden kendi paylarına düşeni belirli ve hiç de büyük olmayan bir maddi miktar karşılığında satabilirler. Neyse ki henüz uçamıyorlar ve toprağı olduğu gibi gökyüzünü de çöpleriyle mahvedemiyorlar. Şimdilik bu açıdan güvendeyiz. İşte bazıları bu gibi şeyleri umursamadıkları için, onları bir avuç insanın vandallığından korumak için birleşmemiz gereken bütün bu şeyleri umursamıyorlar.” Henry David Thoreau (1862)

Bu hafta konumuz "subliminal algı". Subliminal mesaj nedir? Subliminal Mesajın imalı mesajdan ne farkı vardır? Etki kapasitesi ne kadardır? 

Sokak (İsim): Dış, İç, Değişim, Kimlik

İlk  programımızda ''Sokak''ı, içeriden ve dışarıdan bakılışı, geçmişten bugüne değişimi ve bir karakter olarak yaşantının içindeki yeri ile ele aldık. 

 “Hava kirliliği ve onun topraktaki ve sudaki izleri, kimyasal ve biyolojik bir çeşit savaştır.” Ralph Nader

“Birkaç on yıl içinde çevre, doğal kaynaklar ve çatışmalar arasındaki ilişkiyi, bugün insan hakları, demokrasi ve barış arasındaki bağlantıyı gördüğümüz kadar açık seçik göreceğiz.” Wangari Maathai

Hava kirliliği ve kirleticilerin hiçbir bedel ödemeden atmosfere boca ettiği sera gazları, ekonomi lugatinde “dışsallık” diye tanımlanıyor. İşin aslı şu ki, eninde sonunda hepimiz, kısalan ömürler, artan sağlık harcamaları ve bozulan iklim yüzünden hızla artan ekolojik ve sosyal maliyetler aracılığıyla bu bedeli ödüyoruz. İnsan bugüne kadar gökyüzüne hep merak ve hayranlıkla bir mucize hissiyle baktı. Fosil yakıtlara dayalı enerji üretimimiz ve ekonomimizle kirleterek bizatihi atmosferin kimyasını bozduğumuz gezegende gelecek kuşaklar gökyüzüne umutla mı korkuyla mı bakacaklar?

“Sadece her doğal alanın sınırlı bir taşıma kapasitesi olduğunu değil, aynı zamanda bu kapasitenin gittikçe daraldığını ve üzerindeki talebin de gitgide büyüdüğünü kavramalıyız artık. Bu kavrayış, zihniyetimizin ayrılmaz bir parçası oluncaya ve ulusal ve uluslararası politikalarımızı oluşturmada güçlü, belirli bir etki yaratıncaya kadar sonumuzun nereye varacağını görmemiz zayıf bir ihtimal.” William Vogt    

Sosyal Haklar Derneği'nin 2016 yazında Soma'da düzenlediği Yaz Okulu'nda Somalı çocukların yaptığı resimler sergiye dönüştü. İstiklal Caddesi, Mis Sokakta bulunan Birikimhane'de 15 Ekim'de açılan sergi, 11 Kasım tarihine kadar izlenebilecek. Sergiyi hazırlayan ekipten Hakan Nişancı ile küratör değilken sergi yapmayı, serginin hazırlık ve ortaya çıkış sürecini ve Sosyal Haklar Derneği'nin bundan sonraki hedeflerini konuştuk. 

“Biologlar yeşil alg popülasyonundaki patlamayı açıklamakta yetersiz kalsalar da bilim insanları bunun artan kirlilikle ve artan deniz yosunu çiftlikleri ile bağlantılı olduğunu düşünüyorlar. Böyle yeşil alg istilaları dünyanın her yerinde görülüyor, Sarı Deniz’deki her yıl milyonlarca tonu bulan biyokütle patlamasıysa ise bunların en büyüğü sayılıyor.” Andrew Jacob 

Bu hafta Açık Bilinç'te, bilimbilmiyim.com sitesinin kurucusu ve Bilim Kazanı programının yapımcısı Dr. Aysu Uygur'la, ülkemizdeki vasat-altı bilim haberciliğinden ve doktora sonrasında akademi dışında kariyer olasılıklarından söz ettik.

Zaman (İsim): Yarış, Çare, Görecelik

"Kayıp Zamanın İzinde" giderken çaldığımız kapılarda yüzü sürekli değişse de gücü ve etkisi azalmayan zamanın içinden geçtiğimiz bir program... Bu yayın döneminin son programı.

“Geleneksel olarak, yalnızca insanların diğer insanlara yaptığı şeyleri günah sayarız; ama Tanrı’nın yarattığı biyolojik çeşitliliğini yıkmak, iklim değişikliğine katkıda bulunarak dünyanın ekolojik dengesini bozmak, doğal ormanlarını ve sulak alanlarını yok ederek onu çırılçıplak bırakmak, havasını, suyunu, toprağını kirletmek, bunların hepsi de insan için günahtır.” Rum Ortodoks Kilisesi’nin Başı Ekümenik Patrik Bartholomeos

“Alberta’yı Kuzey’in Nijerya’sı gibi düşünebiliriz.... (Tabii yine de Alberta’da çok daha fazla beyaz insan yaşıyor ve Kanada ordusu petrolünü korumak için henüz kimseyi öldürmedi.) Her iki bölgenin de ekonomisi gittikçe daha fazla petrolün hükmü altına girdi. 2009 yılında Nijerya günde 2.1 milyon varil, Kanada ise 1.9 milyon varil petrol ihraç ediyordu. Çevre koruma açısından petrol endüstrisine getirilen kısıtlamalar hem Nijerya’da hem Alberta’da çok gevşek ve her iki yerde de yerli halk, Nijerya’da özellikle Ogoni, Alberta’da da Cree halkı petrol endüstrisine karşı canlı başla mücadele ediyorlar.” Winona LaDuke, Martin Curry 

“Bu gezegende sihir diye bir şey varsa eğer o da suyun içinde gizli.” Loren Eisley

Soma Kömür İşletmeleri Yönetim Kurulu Başkanı Alp Gürkan’ın Soma dava dosyasına dahil edilmesinden sonra bir iyi haber daha emsal kararlar arasında yerini aldı; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı manevi tazminata mahkum oldu. Avukat Cihan Türsen'le, bakanlıkların hesap verme yükümlülüğüne dair bu iyi haber hakkında konuştuk.

“İyi su, iyi hayat demek, kötü su kötü hayat. Su yoksa hayat da yok.” Sir Peter Blake

Su hayattır. Onsuz mahvoluruz. Temiz su ve sağlıklı denizler insanlığın geleceği için elzemdir, ancak endüstriyel büyüme ekonomisi çok büyük miktarda suyu hovardaca kirletiyor ve boca edilen atıklarla okyanusları çöplüğe dönüştürüp, bu denizlerdeki yaşamı tehdit ediyor. Bu eziyet belki de kısmen o çok eski mitostan, denizlerin sonsuz olduğu, bolluk ve bereketinin insanın yapıp ettiklerinden muaf olduğu fikrinden kaynaklanıyor. Bu, sayıca pek az olduğumuz ve aletlerimizin de basit olduğu zamanlar için doğru da olabilir; ama aşırı kalabalık olduğumuz ve okyanusların endüstriyel balıkçılığın ulaşamadığı bir parçasının dahi kalmadığı günümüzde doğru değil. Kibirli, gururu şişkin insanın tatlı su kaynakları üzerinde gittikçe artan baskısı doğaya gittikçe daha az yer bırakıyor ve milyarlarca insanı su kıtlığı riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

Konuklarımız Boğaziçi Üniversitesin'den Pınar Yolum ve Sabancı Üniversitesi'nden İlker Birbil'le bilim pratiği, akademisyenlik ve bilim kariyeri hakkında deneyimlerini paylaştıkları 'akademisyenin el kitabı' da diyebileceğimiz Bol Bilim: Akademiden Notlar sitesini konuştuk.

“Nükleere ‘dönüş’ hakkındaki büyük soru sadece böyle bir aymazlığın bedelini kimin ödeyeceği değil, neden bu saçmalığa gerek olduğu. Neden piyası bozup dönüştürelim, bu hatalı alışverişi, zar zor sahip olunan kaynakları kazanandansa kaybedene –çok daha yavaş, maliyetli, zahmetli, riskli bir ara ürüne- aktaran hakkaniyetsiz seçimleri sürdürelim ve sebep olduğu onca problem için neden bu kadar yüksek bir bedel ödeyelim?” Amory Lovins

“Enerji konusunda, büyüme odaklı sistemin doğasındaki tutarsızlık ve çelişkilerin artık yok sayılamayacağı boyuta geldiği bir kriz aşamasındayız, ertelenen bedelleri ödeme vakti geldi çattı. Asıl sorun sadece yanlış enerji kaynaklarını kullanmamız değil –ki öyle yapıyoruz- ya da ziyankâr, tahripkâr ve beceriksiz oluşumuz da değil –ki aslında öyleyiz-, asıl problem fazlasıyla güçlü oluşumuz ve doğayı ezip sömürmemiz.” Richard Heinberg

“Tüm ekolojik problemlerimiz, sahip olduğumuz teknolojilerin beklenmedik ve zarar verici sonuçlarıdır. Teknolojinin daha önce yarattığı sorunları çözerken mucizevi bir şekilde yeni ve beklenmedik sonuçlara yol açmayacağına inanmamız için bir neden yok.” Jared Diamond

Bu hafta Metropolitika'da Gülistan Alagöz'ün Hürriyet gazetesinde yayımlanan "Şantiye alanına dönen Kadıköy'de kentsel dönüşüm 15 yıl daha sürecek" başlıklı haberinden yola çıkarak Kadıköy'de ve bütün ülkede devam eden plansız kentsel dönüşümü konuştuk.