Açık Mimarlık

COVID-19 salgını sürecinde kentsel hareketliliğimiz nasıl değişti, bu değişimler nasıl yorumlanabilir? İstanbul, İzmir ve New York'ta park kullanımı, toplu taşıma kullanımı, süpermarket ve eczane hareketliliği gibi veriler, hem "yeni normalleşme" öncesine göre hem de kentler arasında nasıl farklılıklar gösteriyor? Yaşadığımız üç şehirden verileri Evren Uzer ve Hasan Cenk Dereli ile birlikte tartışıyoruz.

Programda tartıştığımız verileri incelemek için:

Apple, Google 

Özellikle pandemi döneminde artan yayınlarda mimarlar ne konuşuyor? Hangi kavramlar öne çıkıyor, hangi kavramlar dönüşüyor? Bu konuşmalar güncel mimarlık paradigmalarına ilişkin neyi işaret ediyor? Mimar ve öğretim üyesi Burak Altınışık bu programda konuğumuz. Pamukkale Üniversitesi'ndeki yüksek lisans dersinde öğrencilerle birlikte güncel mimarlık yayınlarında konuşulanları araştıran Altınışık, sonrasında pandemi döneminde çoğalan mimarlık konuşmalarının izini sürerek bu dönemin bir tür "fotoğrafını çekmeyi" amaçladığını belirtiyor. Bu çalışmalar, Arredamento Mimarlık Ocak-Şubat 2021 sayısının konuk editörlüğünü gerçekleştirmesiyle "mimarların dilindekiler" başlıklı kolektif bir dosyaya dönüştü. Kendisinin dosyaya konu olan mimarlık yayınlarındaki konuşmaları haritalama çalışması şu adresten ziyaret edilebilir: https://graphcommons.com/graphs/881f8666-f104-4c0d-a867-76cfabf56500

Konuğumuz Cornell Üniversitesi öğretim üyesi, mimarlık tarihi ve kuramcısı Esra Akcan ile bu programda konumuz Bruno Taut. Genç cumhuriyetin hem çok sayıda önemli yapısını tasarlayan hem de mimarlık eğitimini planlayan, bir anlamda erken Cumhuriyet Türkiye mimarlık ortamını şekillendiren önemli aktörlerden Taut'un kaleminden çıkan iki metin geçtiğimiz aylarda yayımlandı. Böylece Türkçe mimarlık literatürüne çok önemli iki katkı gerçekleşti. Kırmızı Kedi'den Ocak 2021'de yayımlanan "İstanbul Günlüğü: 10.11.1936-13.12.1938", Taut'un İstanbul'da yaşadığı bu kısa ama çok üretken süreçte yazdığı kişisel günlüğü ve Türkçe dilde ilk kez yayımlandı. İlk basımı 1938 yılında yapılan Mimari Bilgisi ise, "Mimarlık Öğretisi" ismi ile Arketon tarafından Nisan 2021'de yayımlandı. Esra Akcan ile bu güncel iki yayın vesilesiyle Bruno Taut'u, pratiğini, Türkiye modernleşmesine katılımını, kendisini konumlandırışını bugünden yorumlayarak konuşuyoruz.

Konuğumuz sosyolog ve doktor adayı Deniz Halman ile İstanbul’daki belediyelerin kentsel dönüşüm tanıtım filmleri üzerine konuşuyoruz. Kendisi, İstanbul Bilgi Üniversitesi Sosyoloji programında tamamladığı yüksek lisans tez çalışmasında Beyoğlu, Esenler, Gaziosmanpaşa belediyelerinin sosyal medya hesaplarında paylaştıkları 6 filmini göstergebilimsel analiz yöntemiyle inceledi. 

2012’de yürürlüğe giren 6306 sayılı "Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun" ile Türkiye’de kentsel dönüşüm süreçleri hızlandı. Halman çalışmasında yerel yönetimlerin 1980’li yıllardan sonra, özellikle 6306 sayılı kanun sonrasında dönüşen rollerini araştırarak yerel yönetimlerin tanıtım filmlerinin hangi bakış açılarından nasıl hazırlandığını inceledi. Bu filmlerdeki görüntüsel ve söylemsel göstergeleri Halman, deprem ve sağlıksız yapılaşmanın işaret edilmesiyle korku, kasvet, kaygı gibi duygular ile proje tanıtımlarındaki aydınlık, güven, mutluluk gibi duygular olmak üzere iki temada yorumluyor. Halman’ın bulgularına göre bu filmlerde hem bir sınıf atlama vaadi hem de bir ikna yöntemi olarak korku inşası ve otoritenin bir güven unsuru olarak adres gösterilmesi mevcut.

2021 yılının son programında Hasan Cenk Dereli ile beraber yılın mimarlık ve kent gündemini değerlendiriyoruz. Bu yıl tamamlanan kimi mimari projeleri, vakit geçirdiğimiz kamusal alanları ve kentleri, mimarlıkta emek koşullarını konuşuyoruz.

Herkes İçin Mimarlık Derneği, 10. yılı vesilesiyle her ayın üçüncü haftasında Açık Mimarlık'ı devralıyor. Bu programda dernek ekibinden Yelta Köm ve Pelin Tan, müşterekleşen mimarlık pratikleri, mimarlık sosyolojisi ve kolektiflik üzerine konuşuyor.

Bu programda Yelta Köm, Şirince’deki Nesin Köyü’nden bildiriyor. Buradaki mimarlık yaz okulu programı hakkında düzenleyicileri İnci Sağırbaş ve Selen Erdoğan ile bir söyleşi gerçekleştiriyor.