Antroposen Sohbetler

Tarihsel bir perspektiften ve bilim tarihini dikkate alarak evrimsel biyolojiyi söz konusu ediyoruz.

47 yıldır yok olduğu düşünülen balık türünün yeniden keşfi üzerine konuşuyoruz. 

Konuklarımız Devridaim Enstitüsü'nden Yasemin Uluçınar ve Melis Tanrıverdi ile küreselden yerele iklim dayanıklılığı üzerine konuşuyoruz. 

Antroposen dönemin bize kazandırdığı çevresel problemler kuşları etkiliyor mu? Küresel ısınma kuşları krize soktu mu? Küresel ısınma nedeniyle ortaya çıkabilecek olumsuz etkiler sinyallerini kuraklıkla verirken, uzun soluklu Avrupa Kuş Atlası projesinin sonuçları geçtiğimiz yılın son aylarında yayınlandı. Sonuçlar kabaca son otuz yıl içinde, Avrupa orman kuşları dağılım alanlarını genişletirken, tarım arazilerinde üreyen kuşlar ise dağılım alanlarını daraltıyordu şeklinde kendini gösterdi. Program konuğum Kerem Ali Boyla ile Avrupa Üreyen Kuş Atlası sonuçlarını Türkiye özelinde yorumluyoruz.

Dünya ve Türkiye'deki örümcek çeşitliliğini ve örümceklerin doğa için önemini konuğumuz Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi'nden Dr. Öğretim Üyesi Mert Elverici ile konuşuyoruz.

Koç Üniversitesi, Tıbbi Genetik Anabilim Dalı doktora sonrası araştırmacılarından Elanur Yılmaz ile “Çöp DNA” konusunu konuşuyoruz. Yılmaz, insan genom projesinden yola çıkarak, çöp DNA fikrinin nasıl ortaya çıktığını ve bu kavramın  biyoçeşitlilikle ilişkisini anlatıyor.

Bu hafta Antroposen Sohbetlerde Yaşar Kemal'in 1950'li yıllarda kaleme aldığı Yanan Ormanlarda 50 Gün başlıklı röportajını konuşuyoruz. Bu vesileyle son iki yıldır gündemimize fazlasıyla giren orman yangınlarına da tekrar dikkat çekiyoruz. Konuğumuz Hacettepe Üniversitesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi, aynı zamanda Ekoloji Anabilim Dalı Başkanı ve yangın ekoloğu Prof. Dr. Çağatay Tavşanoğlu.

Konuğumuz Asya Deniz Akyol ile 'İş dünyası sürdürülebilirlik çatısı altında iklim değişimiyle biyoçeşitliliği nasıl görüyor? ve 'İş dünyası sürdürülebilirlik çatısı altında ne tür projeler yapıyor ve yaptığı işlerde samimi mi?' soruları üzerinden sürdürülebilirlik perspektifinden iş dünyasına göz atıyoruz. 

Konuğumuz Londra SOAS University of London araştırmacısı Ela Demiral ile dekolonizasyon tarihine uğrayarak içinde bulunduğumuz krizler çağını farklı bir perspektiften düşünmeye çalışıyoruz. 

Biyoçeşitliliği yok ediyoruz... Kendi yarattığımız bir yok oluşta insana ne olacak? Jeolojik kayıtlardan ortaya çıkan pek çok ders, geçmişi anlamamız geleceği doğru öngörmemize yardımcı olur mu? Kitlesel bir yok oluş zayıf olanı alır, güçlü olanı da güçsüzleştirir. Burada zayıflık ve güçlülük ne anlama gelmektedir? Bu soruların cevapları genetik bilimi ile verilebilir. Bu perspektif dahilinde konuğumuz Gözde Çilingir ile birlikte genetik bilimi, genetik çeşitlilik ve doğa koruma üzerine konuştuk. Örnek türlerimizden biri de Boz Ayı, Anadolu'nun Boz Ayının genetik çeşitliliği hakkındaki zenginliği de dikkate değer sonuçları ortaya koyuyor.

Konuğum, New York, Amerikan Doğa Tarihi Müzesi'nden Peter Capainolo ile doğa tarihi müzesi nedir, bu müzeler Antroposen dönemde biyoçeşitliliği anlamak için ne tür katkılar sağlar gibi soruları cevaplıyoruz. Amerikan Doğa Tarihi Müzesi, New York'da 33 milyon biyolojik materyalin saklandığı dünyadaki önemli ve lider müzelerden biri. Peter, müzenin Ornitoloji Bölümü'nde yaklaşık 20 yıldır çalışmakta ve bilimsel çalışmalar yapmakta. Şu anki görevi "senior scientific assistant". 

Yılanbalıkları en ilginç yaşam tarihi öyküsüne sahip türlerden biri. Aristo’dan Freud’a parlak zihinlerin bile çözümleyemediği gizemlere sahip. Yılanbalıklarından ne öğrenebiliriz? Yüksek düzeyde tehlike altında olan bu türün yaşam tarihine ilişkin bilgileri Patrik Svensson’un yazdığı aynı isimli kitaptan yola çıkarak konuğumuz tıp hekimi Doç. Dr. Levent Mert Günay konuştuk.

Çevirmeni Kadir Yiğit Us'la Zaman ve Suya Dair başlıklı kitabı konuşuyor ve yazarın iklim krizine yaklaşımına farklı bir pencereden bakıyoruz.

Antartika, anahtar kelimesiyle bölgenin yaşadığı sıra dışı sıcaklık artışı üzerine bilgi veriyoruz.  

Sanayi Devrimi’nden bu yana doğanın milyonlarca yılda biriktirdiği enerjiyi kısa süre içinde atmosfere saldık. Bedelini gezegenendeki pek çok ekosistem ödüyor. Marmara’daki müsilaj ani bir felaket değil; yılların birikmiş yükünün görünür hâli. 

Bu noktada bir canlı hâlâ önemli bir şey söylüyor: Pinna nobilis (Pina).

Pina var ise deniz hâlâ kendini düzenleyebiliyor demektir.