Açık Mimarlık

Konuğumuz editör Fatih Tuncer ile İstanbul'un kuş evleri geleneğini konuşuyoruz. Anadolu'da on üçüncü yüz yıla uzandığı bilinen kuş evleri yapma pratiği, İstanbul'da özellikle lale devrinde yaygınlaşıyor. Güneye bakan cephelerin yüksek kısımlarına yapılan kuş evlerinin Osmanlı anıtsal yapılarındaki örnekleri minyatür köşkler, camiler biçiminde olabiliyor. Tarihi yarımadadakiler başta olmak üzere, kuş evlerinin işçiliğiyle dikkat çekici pek çok örneği bugün de farklı kuş türlerince kullanılıyor.

Herkes İçin Mimarlık, onuncu yılı vesilesiyle 2022 yılı boyunca her ayın üçüncü haftası Açık Mimarlık'ta bir program gerçekleştirerek mimarlığa bakış açıları ve pratikleri üzerine söyleşiler yayımladı. Bu son programda Herkes İçin Mimarlık'tan Emre Gündoğdu, Erdem Üngür, İdil Bayar ve Yuvacan Atmaca, yeni açılan HİM Bellek internet sitesini ve bu proje üzerinden kolektifin hafızasını konuşuyor.

Bu programda Sevinç Hadi, Tülin Hadi, Ufuk Demirgüç ile beraberiz, Şandor Hadi'nin mimarlığına bakışını ve gündelik üretimlerini konuşuyoruz. Ufuk Demirgüç'ün küratörlüğünde gerçekleşen "Çok Yönlü Bir Mimar: Şandor Hadi - Türkiye'de İkinci Nesil Bir Macar" sergisi, Liszt Enstitüsü İstanbul Macar Kültür Merkezi'nde açıldı. İki bölüme sahip sergi hem Şandor Hadi'nin yaratıcı kişiliğini ve gündelik hayatını hem de Sevinç Hadi ile yürüttükleri mimarlık ortaklığının üretimlerini inceliyor. Milli Reasürans kompleksi, İstanbul Üniversitesi Merkez Kütüphanesi, yıkım kararı çıkan Boğaziçi Üniversitesi Aptullah Kuran Kütüphanesi ve diğer pek çok projenin çizimleri, fotoğrafları, üç boyutlu modellemeleri yer alıyor.

Bu yaz programında İstanbulluların deniz banyosu ile tanıştığı zamanlara gidiyor, mesire kültürünün nasıl sayfiyeye dönüştüğünden, 19. yüzyıldaki ilk deniz hamamlarından, Cumhuriyet dönemi plajlarından ve İstanbul’un plaj kültüründen bahsediyoruz. 

Konuğumuz fotoğraf sanatçısı Emin Altan ile, 2015-2020 yılları arasında üzerinde çalıştığı Çernobil fotoğraf serisini, oluşum sürecini ve Çernobil'deki deneyimlerini konuşuyoruz. Çöken endüstri mirası üzerine görsel projeler üreten Altan'ın Çernobil fotoğrafları, aynı isimle kitap olarak yayımlandı. Ayrıca farklı yazarların nükleer felaket üzerine makalelerini de bir araya getiren kitabın editörlüğünü Cemil Aksu gerçekleştirdi, Esen Karol'un tasarımıyla Türkçe kitap Ceylan yayınlarının Polen Ekoloji Kitapları serisinden, İngilizce kitap Manifold'dan yayımlandı. Altan'ın Çernobil fotoğraflarından bir seçki ayrıca 16 Aralık'a kadar The Empire Project'te sergileniyor.

Bu programda Herkes İçin Mimarlık Derneği'nden Emre Gündoğdu ve Setenay Kamazoğlu ile birlikte 31 Mart 2024 tarihinde gerçekleşecek yerel seçimler öncesinde İstanbul'un kent gündemini, aciliyetlerini, ihtiyaçlarını konuşuyoruz.

Herkes İçin Mimarlık'ın her ayın üçüncü haftası Açık Mimarlık'ta devam ettirdiği programlarda bu hafta, Emrah Güllüoğlu ve Emre Gündoğdu Antakya'dan bildiriyor. Antakya'da deprem sonrasında güncel durum ve gündelik hayat, ihtiyaçlar, Herkes İçin Mimarlık'ın alanda devam eden çalışmaları üzerine bilgiler paylaşıyorlar.  

Mef Üniversitesi Sanat Tasarım ve Mimarlık Fakültesi (Fada) 10. yılını bir sergiyle kutluyor. Yedikule Gazhanesi'nde gerçekleşen sergiyi, öğrenciler ve öğretim üyeleri müşterek olarak tasarladı ve uyguladı. Ekipten Buket Samancı, Eda Yeyman, Murad Adalı ve Naz Kaya ile stüdyodayız. Kendileriyle sergiyi, düzenledikleri etkinlikleri ve yakında yayımlanacak olan öğrenci projelerinin derlendiği Hangar kitaplarından dördüncüsünü konuşuyoruz.

Hasan Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım, bu programda Türkiye'nin ve dünyanın gündeminden haberler üzerine konuşuyorlar.  

Cenk Dereli ile her ayın son haftasında gündemdeki konuları değerlendirirken bu ay Avrupa'daki aşırı turizm karşıtı kitlesel protestoları ve Antalya Arkeoloji Müzesi'nin yıkım kararını konuşuyoruz.

Dünyanın en zengin üçüncü kişisi Jeff Bezos ve Lauren Sanchez'in Haziran ayında Venedik'te gerçekleşen ve 40-48 milyon Euro harcandığı tahmin edilen düğün töreni kentte çok sayıda protesto gösterisine neden oldu. Düğün misafirlerinin kaldığı adaların kamuya kapatılması, alınan olağanüstü tedbirler ve Venedik'in kırılgan ekosisteminin aşırı turizmde daha da kırılgan hale gelmesi tepkilerin nedeniydi. Bu yaz Barcelona, Mallorca, Lizbon'da da aşırı turizme karşı binlerce kişinin katıldığı eylemler gerçekleşti, kimi kentlerin idareleri daha sürdürülebilir turizm modelleri için kimi kararlar aldı.

Bir başka konumuz ise 53 yıldır hizmet verdikten sonra depreme dayanıklı olmadığı gerekçesiyle hakkında yıkım kararı verilen, tescil başvurusu reddedilen Antalya Arkeoloji Müzesi. Tekeli-Sisa-Hepgüler tasarımı olan ve Türkiye'de yarışma ile yapılan ilk müze binası olan bu yapı, 1988 yılında Avrupa Konseyi Özel Ödülü'nü almıştı. Yapının mimarlarından Doğan Tekeli, yıkım kararını gazete haberinden öğrendiğini belirtirken yeni bir proje için 2,5 milyar liralık bütçe ayrılan müzenin mevcut yapısının 100 milyon TL ile güçlendirilebileceğine dikkat çekiyor.  

Konuğumuz Gürbey Hiz ile doktora çalışmasının konusu olan, Servet-i Fünun dergisindeki kent anlatıları üzerine konuşuyoruz. 1891-1944 yılları arasında yayımlanan Servet-i Fünun, pek çok önemli edebiyatçıyı tanınır ettiğinden öncelikle edebiyatı akla getirse de aslında döneminin bilimsel gelişmelerini halkın anlayabileceği bir dille aktarmak amacıyla kurulmuş bir resimli dergi. Bu nedenle hem dönemi için çok üstün teknolojilerle yüksek kalitede üretilmiş bol görsel içeriyor hem de modern kentlere dair pek çok yeniliğe sık sık yer veriyor. Böyle bir ilgiyle Gürbey Hiz, doktora çalışmasında 1891-1910 yılları arasında yayımlanan sayılardan kent anlatılarını sahne, panayır, sergi gibi farklı temalar üzerinden inceledi, sonrasında bu araştırma genişleyerek Manifold'da "A'dan Z'ye Servet-i Fünun Manzaraları" başlıklı bir yazı dizisine dönüştü. Araştırmadan yola çıkarak ürettiği işler YUNT'ta 11 Ekim tarihinde açılan VarYok sergisinde yer alıyor; sergi 16 Ağustos 2026 tarihine kadar ziyaret edilebilir.

Konuklarımız Mario Magnarelli ve Paolo Girardelli ile yeni çıkan "Diplomasinin İzleri: Türkiye'de İtalyan Temsilcilik Yapıları" kitabı vesilesiyle İstanbul'daki İtalyan mirasını ve yüzyıllar süren diplomatik ilişkilerin ürünü mimari yapıları konuşuyoruz. İtalyan Büyükelçiliği'nin girişimiyle Ege Yayınları'ndan çıkan ve Mario Magnarelli ile Luca Orlandi editörlüğündeki kitapta, Tomtom'daki Venedik Sarayı, Tarabya'daki yazlık konut, Cihangir'deki İtalyan Hastanesi, Ankara'daki İtalyan Büyükelçiliği Binası'nın da dahil olduğu pek çok yapının ayrıntılı belgelemeleri bulunuyor ve bu yapıların geleceğine ilişkin öneriler sunuluyor. Ayrıca Cristiana Pallini, Sedat Bornovalı, Paolo Girardelli, Silvia Pedone ve Hatice Adıgüzel'in makaleleri ile bu yapılar tarihsel bağlamlarında tartışılıyor.