Botanitopya

Orman açıklıkları, yol kenarları ve çorak arazilerde karşımıza çıkan üç yaygın bitkiyi keşfe çıkıyoruz: Sarı çiçekli şahinotu (Hieracium), şahinbiti (Leontodon) ve mor çiçekli yara otu (Stachy officinalis).

Botanitopya arşivi ve yeni bölümler, tüm podcast platformlarında! 

Uygarlığın başından beri insanlığı doyuran 'Buğday'ı (Triticum) konuşuyoruz🌿Kültürde, sanatta yaşam yolculuğu ve yeryüzünün döngüleri için güçlü bir metafor; bereketten yeniden doğuşa her şeyi temsil ediyor🌿

Friedrich Nietzsche hep bahçelerde, parklarda ve koruluklarda düşünür; ne zaman belli bir ağacın altında dursa aklına bir düşünce "düşermiş"🌿 Onun külliyatındaki bahçe metaforlarını, doğayla ilişkisini konuşuyoruz🌿
 

Doğu kültüründe masumiyetin sembolü, "ağlayan gelin" de dediğimiz, nadir çiçeklerimizden ters lalelerin hikayesini anlatıyoruz…

Yasaklı bahçeden porsuk ağacının hikayesini anlatıyoruz. Sadece sembolik anlamlarıyla değil, her zerresine yayılmış toksinler açısından da zengin. Tuzaklarını o etkileyici görüntüsünün arkasına ustaca gizlemiştir üstelik. Porsuk ağacı, Porsukgiller (Taxaceae) familyasına ait Taxus cinsinden ibreli bir ağaç türü. Yaygın türünün bilimsel adı Taxus baccata. Taxus adının kökeniyle ilgili farklı teoriler var ama eski Grekçe'de "yay" anlamına gelen toxon sözcüğünden geldiği söyleniyor kimi kaynaklarda.

1700'lerde, erkek kılığına girip gizlice Bougenville'in botanik keşif gemisine giren ve devrialem yolculuğunu tamamlayan ilk kadın: Jeanne Baret.

İki kır çiçeğinin hikayesi Işıklı sarı taç yapraklarına "güneşi hapsetmiş" düğün çiçeği (Ranunculus) ve "asaletin mor rengiyle parıldayan" menekşe (Viola).

Binlerce yıldır damağımızı şenlendirmesi bir yana, şifasından, renginden  yararlandığımız, "Hint safranı" da denen, altın sarısı rengiyle "güneşin otu" diye betimlenen Zerdeçal (Curcuma longa)'ın hikayesini konuşuyoruz.

Demirhindi ağacını (Tamarindus indica) konuşuyoruz. Babür hanedanlığından bu yana bahçeleri gölgeleyen bu heybetli ağacın binbir türlü şifası var; lezzetiyle de başlı başına bir mutfak yaratmış.

Maorilerin kutsal ağaçlarını konuşuyoruz; Pōhutukawa (Metrosideros excelsea), Tōtara (Podokarpus totara) ve Kauri (Agathis avustralis). Bir zamanlar Yeni Zelanda'da geniş ormanlar oluşturan bu ağaçlar, artık koruma altında.
 

İngiltere'nin ilk fenoloğu Norfolk'lu doğa bilimci Robert Marsham'ı konuşuyor, onun İlkbaharın İşaretleri (1789) adlı eseri, kuşaklar boyu eklenen yaşam döngüsü notlarıyla modern fenoloji için bugün bile kaynak oluşturuyor🌿

Zaman zaman karıştırılan iki ayrı cinse ait çan çiçeklerini konuşuyoruz🌿Biri bizim topraklarımızda onlarca türü olan, Campanula (harebell), diğeri Britanya'da yaygın olan yaban sümbülü Hyacinthoides nonscripta (bluebell) 🌿

Hanımeli (Lonicera) sarmaşığını anlatıyoruz🌿Onu, hep bahçe bitkisi olarak biliyoruz belki ama insanlar onu uzak diyarlardan getirip 'evcilleştirmeden' çok önce ormanlık alanlarda yaşıyordu🌿

Bembeyaz çiçekleri ve kıpkırmızı meyveleriyle bahçelerimizi süsleyen Kartopu çiçeği (Viburnum opulus)'un hikayesini konuşuyoruz 🌿Ukraynalıların halk kültüründe, şarkılarında, "bağımsızlığın ve kimliğin" sembolü olarak yücelttikleri bir bitki🌿
 

Amerika coğrafyasına özgü ağaçları konuşuyoruz: Patagonya Selvisi ( Fitzroya cupressoides ), Maymun Çıkmaz ağacı ve Douglas Göknarı (Pseudotsuga menziesii) 🌿Hepsi de görkemli, metrelerce boylanabilen, uzun yaşayan ağaçlar🌿