Çevre Ekoloji ve İklim kategorisinde yer alan içerikler

Bu hafta Sudan Gelen’de yarım asır önce sudan gelmiş bir güzel filmi konuşmak istedik. Çünkü aradan yarım asır geçmiş olsa da su kavgası pek değişmemiş. Ve yarım asırdır hemen her boyutuyla irdelenmiş Susuz Yaz, ne tuhaftır ki adının içinde geçen suyla pek az dile getirilmiş. İşte biz bu eksikliği bir parça doldurmak istedik Yeşilçam Arkeolojisi programının yapımcısı ve sunucusu Utku Uluer ile. 

Ortalıkta daha çok bisiklet olabilir ama aynı zamanda daha çok uçak da olacak. Gezegene yönelik tehdidin ölçeği hakkında hâlâ inkârcılık yapmaktayız.

Şimdiye dek Yeryüzünde beş kitlesel yokoluş yaşandı; altıncısının içinde yol almakta olduğumuz da bilimsel bir gerçek. Bu kitlesel yokoluşların içinde en şiddetlisi, yaklaşık 252 milyon yıl önce gerçekleşen Permian yokoluşuydu. Bu, Yeryüzü'ndeki hayatın yüzde 95’ini imha etti. Şimdi yaşadığımız kitlesel yokoluş süreci ise, antropojenik (yani insan eliyle yaratılan) küresel ısınmanın sonucu. Ve bu kez, on binlerce yıla yayılan Permian yokoluş sürecinin aksine, insanlık atmosferdeki CO2 seviyelerini çok daha büyük bir hızla yükseltmekte.

Ekoloji Mücadelelerinin #ZaferHaftası!

İzmir, Tire Başköy’de jeotermal enerji santraline, Bursa, Büyükorhan Karaağız’da biyokütle enerji santraline karşı süren kararlı direniş karşılıklarını aldı. İki ayrı direnişin hikâyesini dinleyin. 

Okulların açıldığı hafta Sudan Gelen’de çocuk kitapları yazarı Banu Bozdemir’i konuk ettik. Bozdemir’in doğayla olan ilişkimizi, insan ve doğa dostluğunu ve dayanışmasını anlatırken hayallerimizi hoplatan şahane çocuk masallarından bir kaçını konuştuk. 

Kimi işleri Shirley Sherwood koleksiyonuna giren Işık Güner dünyada sadece iki kişiye verilmiş olan Mary Mendum ödülünün de sahibi. Bize olağanüstü bitki resimlerinin arkasındaki iz sürme hikayelerini, yakında yayımlanacak olan yeni kitap çalışmasını, bilimsellik ve sanat arasında, bitki ressamlığının inceliklerini anlatıyor.

13. Karaburun Bilim Kongresi'nden Ekoloji Notları II 

Kongrenin ardından Utku Zırığ, Başlangıç Kolektifi Ekoloji'den Zafer Ülger ve Anadolu'da Yaşam Kooperatifi'nden Gökhan Geçgin ile konuşuyor

Mabet ağacı, botanik adıyla Ginkgo biloba bugün yaşayan hiçbir yakın türü ya da benzeri olmayan, tümüyle kendine özgü bir ağaç… Botanikçiler bu ağacı, Plantea yani bitkiler alemi içinde Ginkgophyta dedikleri ayrı bir bölüm içinde değerlendiriyorlar. Bu bölümün içindeki sadece tek bir cinsten, yani Ginkgo’dan, tek tür olarak Ginkgo biloba bugüne kadar gelebilmiş.

Şiddeti ve karmaşıklığı giderek artan çevre sorunları artık hepimizin sağlığını ve varlığını tehdit eder hale geldi ve insanlık bu bilinmezler denizinin ortasında kendine yön gösterecek bir referans noktası arıyor. Çevre gazeteciliği bu noktada bir kutup yıldızı olma çabası belki de. Sudan Gelen'de Akgün İlhan'ın konuğu olan Büşra Akman ile bu konuları konuştuk. 

The Guardian gazetesinde yayımlanan bir haber ve söyleşinin başlığı şöyle: “İsveçli 15 yaşındaki kız çocuğu, iklim kriziyle mücadele etmek için dersleri asıyor.” İsveç’in gelmiş geçmiş en sıcak yazının ardından, Greta Thunberg, politikacıları harekete geçirmek amacıyla parlamento önünde okul grevine başladı.

Joseph Hooker’ın 70 yılı aşan upuzun kariyerinin önemli bölümü bitkileri biriktirmekle, sınıflandırmakla geçti; yeni türler keşfetti ve dünyanın farklı köşelerinde önemli floralar üzerine çalıştı. Akademik kariyeri çağdaşı birçok Viktoryen bilim insanı ile benzer bir süreci izliyor. Varını yoğunu satıp çıkılan tehlikeli yolculuklar, yıllar yılı zorlu coğrafyalarda yapılan araştırmalar, çizimler, gözlemler, atlatılan hastalıklar… Ve sonra tüm bu birikimleri bilimsel bir temele oturtma çabası.

Çevre/ekoloji mücadelelerinde zaman zaman tanık olduğumuz nöbetlerden birini konuşacağız bugün. 66. Bursa'nın Karaağız Köyü'nde süren nöbette bütün köylü, köyün girişine kendilerine haber dahi verilmeden kurulmak istenen Biyokütle Enerji Santralı'na karşı sabah akşam beklemede.

Karaağız Köyü Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Başkanı Hayri Sönmez ve Halk Sağlıkçı Prof. Dr. Kayıhan Pala ile konuşuyoruz.

Bir önceki Müşterekler programında Hükümetin açıkladığı 100 günlük icraat programı üzerinden ekonomik krizin faturasının emeği ile geçinenlere ve dar gelirlilere çıkarılmaya hazırlanıldığı üzerine konuşmuştuk. Bu hafta ise ekonomik, ekolojik veya politik krizlerin şirketler tarafından nasıl fırsata çevrildiğine odaklandık.

Gezegen bizim şiddetli saldırımız altında Antroposen (İnsan Çağı) adı verilen bir döneme geçiş yapmakta. İnsanların sayısı 7 milyarın üstüne tırmanmış durumda. Karşılıklı bağımlılık ilişkisi içinde olan hava, su, buz ve kayalar değişim geçiriyor. Hararet yükseliyor. Antroposen, büyük olasılıkla insanlar ve diğer türlerin çoğu için yok oluşla ya da kitlesel bir soy tükenişi ile sonuçlanırken, aynı zamanda bilinen yaşam biçimlerinin büyük çoğunluğunu devre dışı bırakacak iklim koşulları yaratacak.

Botanik bahçesi felsefesini nasıl kurarız, geleceğe uzanan bir botanik bahçesi tanımını nasıl kurgulanmalı? Program konuğumuz Düzce Ün. Orman Fak. Orman Botaniği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Aksoy ile sohbetimiz bu hafta da devam ediyor.

Monsanto’nun ürettiği Roundup ve RangerPro adlı herbisitlerde (otkıranlar) bulunan glifosat yüzünden kansere yakalandığı iddiasıyla şirkete dava açan Dewayne Johnson’a 289,2 milyon dolar tazminat ödenmesi kararı çıktı. İki ay süren bu dava Monsanto’ya karşı glifosat hakkında görülen ve kazanılan ilk dava olarak tarihe geçti. Türkiye'de de on yıllardır kullanılan bu zehrin, Monsanto'nun  ve sadece Johnson’un değil, hepimizin hikâyesini Sudan Gelen'e konuk olan Yeşil Gazete yazarı Ayşe Bereket’le konuştuk.

Bu hafta Ekonomi & Ekoloji'ye Türkiye'de yüzden fazla yerde çıkan yangınlarla ilgili haberleri ve bunların iklim değişikliği ile bağlantısını konuşarak başladık. Daha sonra, Bursa, Antalya ve Cunda'da daki yangınların yanısıra Dersim'in Hozat ilçesinde neredeyse bir haftadır süren ve "güvenlik nedeniyle" zamanında müdahale edilmediği belirtilen yangını Dersim Baro Başkanı Barış Yıldırım ile konuştuk. Barış Yıldırım'la bölgenin ekosisteminin ayırıcı özelliklerine, önemine ve bu ekosistemin korunması için yapılması gerekenlere, ayrıca bölgenin diğer ekolojik sorunlarına da değindik.

Bu hafta Dolar ve Euro’nun yükselmesinin yaratacağı ekonomik krizin su varlıklarını ve diğer müşterekleri nasıl etkileyeceğini ele almaya çalıştık. 2008 krizi sonrası ABD ve Avrupa ülkelerinde yaşanan kemer sıkma politikalarına karşı yükselen su hakkı hareketlerini hatırlattık.

Botanik bahçeleri, ülke florasındaki bitkilerin sergilendiği bir açık hava müzesi olmaktan öte, çevre baskısını artarak hissettiğimiz bu dünyada, sunduğu bilimsel araştırma olanaklarıyla doğanın ve insanoğlunun geleceği açısından da son derece önemli mekanlar. Peki, botanik bahçesi nedir; diğer bahçe türlerinden hangi özellikleriyle ayrılıyorlar? İlk botanik bahçeleri hangi tarihe uzanıyor, ne amaçla kurulmuş? Program konuğumuz Düzce Ün. Orman Fak. Orman Botaniği Ana Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Necmi Aksoy sohbetimizde, bu soruları yanıtlarken bizim bahçe geleneğimizin köklerinden de söz ediyor...