Uygar Özesmi
ABD ve İsrail’in İran’a savaş açmasının, İran’ın misillemelerinin ve Orta Doğu’da gerilimin tırmanmasının ardından küresel ekonomideki sarsıntılar sürüyor. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasıyla dünya, petrol ve doğalgaz başta olmak üzere enerji kaynaklarının arzında ani kesinti ve sert fiyat artışlarıyla karşı karşıya kaldı. “Enerji şoku” ihtimali gündeme oturmuşken böyle bir durumda, küresel olarak yaşam maliyetleri yükselebilir, büyüme yavaşlayabilir, işsizlik artabilir ve piyasalarda sert dalgalanmalar görülebilir.
Dünya Meteoroloji Örgütü, gezegenin rekor düzeyde bir enerji dengesizliğiyle mücadele ettiğini, bu durumun ise okyanusları benzeri görülmemiş seviyelerde ısıttığını, hava olaylarını daha aşırı hale getirdiğini ve sağlık ile gıda tedarikini tehdit ettiğini belirtti. 2015 ile 2025 yılları arasındaki dönemin ölçülen en sıcak 11 yıl oldu. Ancak çok daha karamsar olan mesaj, insanların yeryüzünde hissettiği sıcaklık artışının, geniş Dünya sisteminde daha hızlı biriken ısının yalnızca %1’ini oluşturduğu.
“Longoz ormanımızı koruyun, nükleer santral yapımını durdurun” başlığıyla change.org/longozukoru adresinde Bade Kahyaoğlu tarafından bir kampanya başlatıldı.
Uydu verilerine dayanan bir çalışma, 2025 yılında devasa boyutlarda metan sızıntısı yaşandığını ortaya koydu. Petrol ve gaz tesislerinden çıkan bu aşırı kirletici metan bulutları, iklim üzerinde çok güçlü bir ısınma etkisine sahip. Ancak çoğu zaman bu sızıntılar kötü bakım koşullarından kaynaklanıyor ve aslında kolay şekilde giderilebiliyor. Araştırma, her biri kömürle çalışan bir elektrik santralına eşdeğer küresel ısınma etkisi yaratan onlarca mega sızıntı tespit etti.
İklim değişikliği nedeniyle artan sıcaklıklar, dünyanın birçok bölgesinde fiziksel aktiviteye karşı isteksizliği artırıyor. Küresel ısınma arttıkça da bu durum insanların hareket kapasitesini daha fazla etkilemeye başlayacak. Yeni bir araştırmada 2000 ile 2022 yılları arasında 156 ülkeden verileri analiz eden bilim insanları, yükselen sıcaklıkların 2050 yılına kadar fiziksel aktiviteyi küresel ölçekte nasıl etkileyebileceğini modelledi.
WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) ve Deniz Yaşamını Koruma Derneği (DYKD) işbirliğiyle hayata geçirilen “Av Değil, Yaşam Alanı” kampanyası, Marmara Denizi’nin ilk ve tek “Kesin Korunacak Hassas Alanı” olan Tavşan Adası üzerindeki tehditlere dikkat çekiyor. Marmara Denizi bugün ciddi baskı ve tehdit altında.
Fukuşima nükleer felaketinin üzerinden 15 yıl geçti. Japonya'nın kuzeydoğu bölgesini yıkıma uğratan Büyük Doğu Japonya Depremi ve Fukuşima Daiichi nükleer felaketinin izleri 15. yılda da devam ediyor. Greenpeace, konu ile ilgili “hayatını kaybedenleri anıp aileleriyle üzüntülerimizi paylaşırken; benzer acıları yaşamamak için nükleer enerjinin tehlikelerinden arınmış bir dünya talebimizi yineliyoruz.” dedi. Ayrıca, “Nükleer projeler iklim krizi gibi acil bir sorunu çözmekten çok uzak: hem yavaş hem de maliyetli.
Birleşmiş Milletler (BM) Siyasi İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo, dünyada kritik minerallere yönelik talepte yaşanan artışın jeopolitik rekabeti tetiklediğini söyledi. DiCarlo, “Uluslararası barış ve güvenliğin korunması” başlığıyla düzenlenen ve enerji, kritik mineraller ile güvenlik konularının ele alındığı BM Güvenlik Konseyi oturumunda konuştu. Dünya genelindeki kritik minerallerin 21.
“Sahillerimizin satılmasını durdurun” başlığıyla change.org/sahillerisatma adresinde Berna Game tarafından bir kampanya başlatıldı. Kampanyada, Türkiye’nin dünya çapında muhteşem sahil şeridi ile tanınan bir ülke olmasına rağmen son yıllarda, bu alanların hızla özelleştirildiği, özelleştirmenin yerel halkın erişimini kısıtlamakla kalmadığı, aynı zamanda doğal güzellikleri de tehdit ettiği, sahillerin bu şekilde kullanılmasının çevreye ve topluma uzun vadede zarar verebileceği anlatılıyor.
Rotterdam Limanı, De Slufter tarama deposunda 96 MW’lık devasa bir yüzer güneş enerjisi santrali kurma çalışmalarına devam ediyor. Sun Float Power konsorsiyumu tarafından geliştirilen proje, 2027 yılına kadar yıllık yaklaşık 87 GWh temiz enerji üretmeyi hedefliyor. Bu tesis, benzersiz bir şekilde, yoğun ulusal şebekeyi atlayarak yerel endüstriye doğrudan enerji sağlayacak.
