Yerden Yüksek

İstanbul yeni bir kent dergisiyle buluştu. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, İstanbul Planlama Ajansı, Enstitü İstanbul bünyesinde çıkarılan dergi yerel yönetiminin içerdiği veri setlerini kamusallaştırmakla birlikte, araştırmacıların ve akademisyenlerin katkılarıyla İstanbul'un güncel sorunlarına yeni yaklaşımlar sunmayı hedefliyor. İPA İstanbul Kent Araştırmaları ve Düşünce Dergisi'ni, İPA Genel Sekreteri Oktay Kargül, Enstitü İstanbul araştırmacılarından Elif Sidar Ökdemir ve BİMTAŞ'tan derginin idari sorumlusu Nilay Özger ile değerlendirdik. 

SALT, ressam Eleonora Arhelaou'nun beş binden fazla fotoğrafı içeren arşivini araştırmacıların ve İstanbul meraklılarının ilgisine açtı. 
İstanbul’un Fener semtinde doğan Ressam Eleonora Arhelaou (1937-2021) çocukluğunu Talimhane'de geçirir. Lise ve lisans eğitimini Atina’da, yüksek lisans eğitimini Münih’te tamamlar ve Londra’da fotoğrafçılık okuluna gider. Bu süreçte İstanbul ile bağını koparmayan Arhelaou, şehrin zamanla geçirdiği değişim ve dönüşümü belgeleyen fotoğraflar çeker. Arşiv, 1970'li yıllardan 1998'e kadar Beyoğlu, Tarlabaşı, Tepebaşı, Karaköy, Balat, Edirnekapı, Gedikpaşa, Heybeliada, Kurtuluş ve Talimhane semtlerindeki Rum mirasının izini sürüyor. Arhelaou'nun arşivini ve fotoğraflarıyla kayıt altına aldığı İstanbul'u SALT Araştırma ve Programlar Yardımcı Direktörü Lorans Tanatar Baruh, Arşiv Uzmanı Masum Yıldız ve Arşiv Asistanı Görkem İmrek'le değerlendiriyoruz.

19. yüzyıl Osmanlı ekonomisi, liman kentleri, imparatorluğun konar göçer toplulukları, milliyetçilik ve modernite gibi alanlarda yaptığı çalışmalarla bilinen Reşat Kasaba ile 1980'lerde Immanuel Wallerstein'la başlayan akademik yolculuğunu, Akdeniz kent tarihçiliğindeki son gelişmeleri, modern Türkiye'de kır-kent ayrımı üzerine olan yeni çalışmasını ve Faruk Tabak'ı konuşuyoruz. 

Yedikule Bostanlarını Koruma Girişimi’nden araştırmacı ve yazar Suna Kafadar'la İstanbul tarihinde bostanların yerine bakıyoruz. 

Türkiye Yayıncılar Birliği'ne bağlı olarak faaliyet gösteren OKUYAY Platformu, okuma kültürünün yaygınlaşması adına çok paydaşlı bir ortam kurmaya yönelik çalışmalar yapıyor.

Bu kapsamda gerçekleştirilen okuma anketi sonuçları Türkiye'de 30 kentin okuma alışkanlıklarına dair bir çerçeve sunuyor. Programda Sevengül Sönmez anket sonuçlarının şehirle ilişkilenen yanlarını, dönüşen kamusal mekân alışkanlıklarının okuma kültürü ve yayıncılık sektörünü etkileme hallerini anlatıyor. 

Hafriyatın izini sürüyoruz. Konuğumuz Mekânda Adalet Derneği'nden Deniz Öztürk, hafriyatın sektörel, kentsel ve çevresel etkilerini ortaya koyduğu güncel araştırmasının çıktılarını paylaşıyor. Kentleşme dinamiklerinin bugüne kadar kıyısında kalan, ancak inşaat pratiğinin merkezinde, kentsel deneyimin içinde yer alan, dolgu alanlarıyla kentin çehresini değiştiren hafriyatı mega projelerle ele alıyoruz.

Mino'nun Şarkısı projesiyle Efsun Sertoğlu, Melda Akbaş ve Nilüfer Atalay'ı ağırlıyoruz.

Mino'nun Şarkısı projesi çocukların bedensel haklarını anlatan animasyonlu müzik klibini, kapsayıcı eğitim materyallerini kapsıyor. Mino'nun yaratıcılarından projenin öyküsüyle birlikte kamusal mekânlarda çocukların bedensel söz hakkının kapsamını ve kapsayıcı kamusal bir eğitim materyali hazırlamanın inceliklerini konuşuyoruz. 

Fatih Artvinli ile yeni baskısı Telemak Kitap'tan çıkan "Toptaşı Bimarhanesi" kitabı eşliğinde İstanbul'da akıl sağlığı hafızasının izini sürüyoruz.

İstanbul'un önemli endüstri mirası alanlarından Hasanpaşa Gazhanesi'ni ve Gazhane Çevre Gönüllüleri ile birlikte değerlendiriyoruz. Hasanpaşa Gazhanesi son dönemde İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin alanı bir "iklim müzesi"ne dönüştürmesiyle gündemde. Mirasın kültürel bir alana dönüştürülüp kamusal yaşama katılması kazanımın çok önemli bir parçası. Öte yandan, süreç son dönem kent gündeminde yer tutan "katılımcılık" tartışmalarına da başka bir boyut getiriyor. Gazhane Çevre Gönüllüleri, alanın katılımcı ve yaşayan bir mekâna dönüşmesi için mücadele etmeye devam ediyor. Yerden Yüksek'te gönüllülerden Maya Arıkanlı Özdemir ve Serkan Öngel'le Hasanpaşa Gazhanesi sürecini katılımcılık ve kent hakkı çerçevesinde ele alıyoruz. 

Mekânda Adalet Derneği Kentsel Politikalar Program Koordinatörü Bahar Bayhan'la, 2021 boyunca kentlileri etkileyen konu başlıklarını değerlendiriyoruz.

Bu hafta Yerden Yüksek'te tatildeymiş gibi yapıyoruz ve şezlongda kent-aşırı düşünmenin bir aracı olarak Asterix külliyatına bakıyoruz. René Goscinny ve Albert Uderzo'nun efsanevi çizgi roman serisinde Roma emperyalizmine direnen Galyalıların renkli dünyasındaki kent ve doğa temsillerini inceliyoruz. Konuklarımız Armorica kıyılarında hepimizin bildiği küçük Galya köyünün etrafına yapılacak gayrimenkul projesinin yıldız mimarı Anglaigus, Galyalıların yenilmezlik iksirinin hammaddelerinden petrole ulaşmalarını engellemeye çalışan ajan Dubbelosix ve isimsiz yaban domuzları.