Bağımsızlar

Bu hafta kültür yöneticisi, editör ve bir çok bağımsız girişimin kurucuları arasında yer alan Sarp Keskiner’le İzmir’den merkez çevre ilişkisine baktık. Bağımsızlar için merkezde veya çevrede olmak ne anlama geliyor, kaynaklara erişimi nasıl etkiliyor, izleyici ile ilişki nasıl değişiyor; merkez-çevre hiyerarşisi; bağımsızlar arasındaki ilişki ağlarının çoğalmasının, çevre ile merkezler arasındaki işbirliklerinin hayati önemi üzerine konuştuk.

Açık Radyo Dinleyici Destek Programı çerçevesinde bu hafta Açık Radyo ve bağımsızlık üzerine konuştuk. Bağımsız bir yayın organı olarak Türkiye’nin kültür sanat ortamında yaklaşık 25 yıldır varlığını, Madra’nın deyimiyle “fikri hür, irfanı hür, vicdanı hür” yayıncılık anlayışını ve yine Madra’nın deyişiyle “yerel, yatay ve yavaş” bir anlayışla çoğaltarak sürdüren Açık Radyoyu konuştur. Türkiye’de benzeri olayan bir örnek ve tüm destekçiler için katılımcı bir model olan Dinleyici Destek Programı ile Açık Radyo’nun bağımsızlığını sürdürmesi ve çoğaltmasına destek olmak için Açık Radyo websitesi veya mobil uygulamasından tek bir butona veya https://aciksite.com/#/ linkine tıklamanız yeterli; hemen, şimdi.

Bu hafta farklı bir konuk ağırlıyor, Balkanlar'dan bağımsız bir inisiyatifin deneyimini dinliyoruz. Kosova’nın Prizren kentinde bu sene 70. yaşını kutlayan Lumbardhi Sineması'nın Balkanlar'ın zor tarihinde ayakta kalma hikayesini ve onu yaşatmak için bir grup Prizren’li gencin mücadelesini birinci ağızdan dinliyoruz. 

Bu hafta konuğumuz Mardin'den Canan Budak ve 13m2. 13m2'nin şehirdeki sanatçılar ile farklı disiplinlerden gelen kişileri, büyüklü küçüklü organizasyonları bir araya getiren gücünü, kamusal mekana yayılan etkinliklerini ve kendine yetebilir yapısını konuştuk. Bağımsızlık anlayışı ve kaynak paylaşımına yaklaşımıyla olanı paylaşma pratiklerinden bahsettik. 13m2 Mardin'de turistik olanın dışında mekanların mikro belleğini tutmaya, esnafla yakın temasta bulunmaya devam ediyor.

Bu hafta Ezgi Baçay'la birlikte Antep'te yerleşik Nar Sanatı kurucu uyeleri Merve Karataş ve Mustafa Çirkin'le konuştuk. Türkiye-Suriye depreminin çalışmalarını nasıl etkilediğini, deprem sonrasında bağımsız bir kültür sanat organizasyonu olarak bilgi ve deneyimlerinin nasıl yardımcı olduğunu anlattılar. Sanatın deprem sonrası etkin bir eylem olarak özellikle çocuklara nasıl destek verdiğini paylaştılar. Depremden sonra normalleşme süreci ve gelecek projeleri üzerine konuştular.

İstanbul Fringe Festival ekibinden Denizhan Çay ile beraberiz. Denizhan Çay ile bağımsız bir festival düzenlerken kurdukları işbirlikleri, ekip içi dinamikleri, motivasyon kaynaklarını ve zorlukları konuşuyoruz. Sürdürülebilir bir festival ne demek, yöntemleri nedir, bilgi değiş tokuşu için gerekli ortam nasıl sağlanırı tartışıyoruz. 

Türkiye’de ve Türkiye dışında özgürlük mücadelelerinin dijital medya arşivi olma amacıyla yola çıkmış bir kolektif olan bbak.ma Arşiv Kolektifi'nden Özge Çelikaslan, Bilge Emir ve Şirin Erensoy ile bir araya geliyoruz. 

D5 Sanat Ortamı'ndan Veli Mert ve Derya Gözükızıl ile Mersin'in sanat ortamı üzerine konuşuyoruz.

D5; Veli Mert, Lorin Nakkaş, İbrahim Tokaslan ve Nida Karaytuğ Mert tarafından 2018 yılında Mersin’de kurulmuş olan ve adını ‘beş duyu’dan alan sanat ortamıdır. 2021 yılında Derya Gözükızıl gruba dahil oldu. Ana hedefi, programına aldığı tüm etkinlikleri bilimsel, felsefi ve sanatsal akıl yürütme temelinde ilerleten, akademiye alternatif bir alan oluşturmaktır. Bu bağlamda, sanata ve sanatçıya ilişkin pratik ya da kuramsal meselelerin disiplinler arası bir anlayışla öğretildiği, araştırıldığı, irdelendiği uygulamalı atölyeler ve kuramsal etkinlikler düzenler. Böylece katılımcıya, sanatı ve sanat meselelerini, çeşitli pratik ve teorik çerçevelerde tecrübe etme olanağı sunar.

Gerçekleştirmekte olduğu süreli etkinliklerin yanı sıra D5, 2010 yılından bu yana güncel sanat pratiğine dayalı üretim gerçekleştiren Mersin Sanat Kolektifleri*’ni desteklemekte, bu alanda yeni üretim imkanlarının oluşmasına katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, D5 Sanat Ortamı mekanının, Çözümsel Sanat Topluluğu** (ÇST) tarafından uygun görülen belirli bir bölgesi, ÇST’nin “Enstelasyon İçinde Mantık Anlatması ve Bertrand Russell’ın Mantıksal Atomculuk Felsefesi Metinlerinin Tartışılması” adlı 2018-19 yılı Çözümsel Sanat Etkinliği’nde, ilgili enstelasyonun uzamsal ögesi olarak kullanılmıştır. ÇST’nin 2019-20 yılı çözümsel sanat etkinliği için de, D5 Sanat Ortamı mekanının, ÇST tarafından uygun görülen belirli bir bölgesinin kullanılması planlanmaktadır.

Çalışmalarının merkezine Türkiye’nin güneydoğusunu alan ve farklı mekânsal ölçeklerde farklı bilimsel alanlardan çalışmalar üreten araştırmacıların oluşturduğu bir topluluk olan Arazi Assembly’den Leyla Keskin ve Pelin Tan ile bir araya geliyoruz. 

Hakikat Adalet Hafıza Merkezi'nin bugüne kadar yaptıklarından, Dargeçit Belgeseli'nden ve bundan sonraki çalışmalarından bahsediyoruz. 

22 Mart’ta Diyarbakır’da açılan Bahar Buluşması Sergisi ve sergiye katılan bağımsızların “Bağımsızlık” tanımlarına yer veriyoruz. 

Sanatçılardan üretim beklentisi olmayan, karşılaşmalara odaklanan ve topluluk olma pratiklerinin merkeze alan Garp Sessions'ı konuşuyoruz. 

Mardin’den Meyman Sanat Evi adına Mahmut Wenda Koyuncu’yu ve Diyarbakır’dan Merkezkaç Sanat Kolektifi adına Remzi Sever’i konuk ediyor; kendileriyle bağımsızlıklarıyla birlikte varolma süreçlerini, üretimlerini ve Mardin ve Diyarbakır’daki sanat dünyasının getirdikleri üzerine sohbet ediyoruz. 

Hak temelli haberciliği esas alan ve basının gözünden kaçan haber ve içerikleri görsel kültür araçlarıyla birlikte okuyucularla buluşturan çizgili gazete Muzır Neşriyat’tan sevgili Aslı Alpar’ı 1 Mayıs’ta konuk ediyoruz.

Gündemi karikatür, webtoon, podcast,  video ve yeni sosyal medya araçlarıyla yeniden üreten Muzır Neşriyat, Türkiye ve dünyadan seçilen haberler, şiddetsiz ve daha eşit bir dünyayı odağına alan gelişmeleri odağına alıyor. Politikanın sıradanlığı ve sıradanlığın politikasını bir arada ele almaya çalışan röportajlarıyla, Türkiye’de “tabu” olarak nitelenen ya da “konuşulması zor” olarak tariflenen konuları temel haklar bağlamında yorumlayan kişilerle gerçekleştiriyor.

Tüm yayımlarında toplumsal cinsiyet eşitliği ve çeşitliliği ile türler arası eşitlik de dahil olmak üzere topyekûn ayrımcılık karşıtı ifadeyi merkeze alan Muzır Neşriyat’tan Aslı Alpar’la çizgili gazeteyi haberciliğe yaklaşımlarını ve ele aldıkları konuları konuşuyoruz.

Bu hafta Bağımsızlarda, Sarı Denizaltı Sanat İnisiyatifi’nin kurucularından, lens temelli görsel sanatçı Günseli Baki’yi konuk ediyoruz. Bağımsızların kültür sanat alanında yapmış oldukları çalışmaların yerele olan etkisini, “kültür sanat bireysel ihtiyaç haline getirilebilir mi?” ve “bağımsızların çalışmaları yerel ölçekte bir değişime sebep olabilir mi?” soruları üzerinden bağımsızların kendi topluluklarını oluşturma konusunda izlediği yöntemleri konuştuk.