Açık Mimarlık

Eminönü sahilinde bulunan, Türkiye çağdaş mimarlığının önemli yapılarından eski İstanbul Ticaret Odası binası geçtiğimiz haftalarda yıkıldı. Orhan Şahinler tarafından tasarlanan proje 1963 yılında açılan bir yarışmayla seçilmiş, 1971 yılında tamamlanmıştı. "Brütalist" yaklaşımlı yapı hem tarihi yarımadaya yerleşim kararlarıyla hem de Türkiye'nin ilk açık ofis uygulamalarından biri olmasıyla, Türkiye mimarlık ortamının çok konuşulan yapılarından oldu. Ayrıca cephesinde Şadi Çalık'ın rölyef çalışması bulunan bu bina artık yok. Bu vesileyle, Orhan Şahinler'in öğrencisi olmuş Aykut Köksal ile birlikte Şahinler'i anıyoruz. İstanbul Ticaret Odası ve Üsküdar İskelesi gibi projelerinin yanı sıra Şahinler'in pratiğini ve bir yönetici, mimar ve hoca olarak profilini konuşuyoruz.

22 Mayıs-21 Kasım 2021 tarihleri arasında gerçekleşen Venedik Bienali 17. Uluslararası Mimarlık Sergisi'nde Türkiye Pavyonu, "Ölçü Olarak Mimarlık" projesini ağırlıyor. Açık çağrı süreci ile belirlenen projenin küratörü Neyran Turan bu programda konuğumuz. Ölçü Olarak Mimarlık, iklim acil durumunda mimarlığın yeni diyaloglara imkan tanıyacak bir gezegen tasavvuruna nasıl bir katkısı olabileceğini araştırıyor. Güncel anaakım mimarlığın iklim krizine "çözüm" üretme refleksini sorunsallaştırarak, mimarlığı çevrenin yeniden tahayyül edildiği bir ölçü olarak düşünmeyi öneriyor. Neyran Turan ile projenin kavramsal çerçevesini, Venedik'teki yerleştirmeyi ve bunun yanında çevrimiçi ortamdaki araştırma bileşenlerini, bienalin Covid-19 salgını nedeniyle 2 kere ertelenmesi sürecinde yaşadıklarını ve Mayıs ayında gerçekleşen bienal açılışından izlenimlerini konuşuyoruz.

Salâh Birsel’in Kahveler Kitabı rehberliğinde 17-19. yüzyılların Üsküdar kahvelerine konuk oluyoruz.

Konuğumuz mimar ve öğretim görevlisi Selin Erdemirci ile bu programda tekinsizlik ve kentsel mekan üzerine konuşuyoruz. Sigmund Freud'un kavramsallaştırdığı tekinsizlik kavramını Selin negatif bir olgu olarak değil, kentsel mekanın deneyimine ve üretimine dair yeni potansiyeller barındıran bir araç olarak inceliyor ve İstanbul'a bu tekinsizlik perspektifinden bakıyor. Böyle bir yaklaşımla ortaya koyduğu "Tekinsiz Kent Araştırmaları", kentsel mekanın yeni deneyimlerini araştıran bir oyun.
 

Herkes İçin Mimarlık onuncu yılı vesilesiyle her ayın üçüncü perşembe günü Açık Mimarlık'ta. Geçtiğimiz ay açıklanan XVIII. Ulusal Mimarlık Sergisi ve Ödülleri'nde "Mimarlığa Katkı Dalı Seçici Kurul Özel Ödülü"ne değer görülen Herkes İçin Mimarlık üyeleri, ödül töreninden bildiriyor.

Salt Araştırma'dan mimar Orkun Dayıoğlu’yla, 2020 yılında kaybettiğimiz mimar Şevki Pekin'in online erişime açılan arşivi üzerine konuşuyoruz.

Yılın son programında Hasan Cenk Dereli ve Yağmur Yıldırım stüdyoda, geçirdiğimiz yıl üzerine konuşuyor. Programın ikinci yarısında, 30 Ekim depreminde hasar gördüğü için tahliye edilen ve tartışmalı bir sürecin ardından yıkılan İzmir Büyükşehir Belediyesi ana hizmet binasını tartışıyor. 1966 yılındaki mimari proje yarışması ile belirlenen, Özdemir Arnas - Altan Akı - Erhan Demirok tasarımı olan projenin inşaatı 1982 yılında tamamlanmıştı. İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı Tunç Soyer, yıkılan binanın yerine Konak Meydanı ile ilişkilenecek bir yapının düşünüldüğünü ve bir mimari proje yarışması süreci planlandığını duyurmuştu. Mimarlar Odası İzmir Şubesi ise, yapının kültür mirası olduğunu ve yıkım kararının hatalı olduğunu açıklamıştı.

Deniz Aslan, Özge Meriç, Volkan Taşkın ve Zeynep Gülşen ile Yapı Fuarı - Turkeybuild İstanbul kapsamındaki "Mimari Ustalık Sınıfı" etkinliklerinin bu yılki teması olan 'umudu inşa etmek' konusu üzerine konuşuyoruz.  

Herkes İçin Mimarlık'ın her ayın üçüncü perşembe günü Açık Mimarlık'ta yürüttüğü köşede bu ayın konusu, Kahramanmaraş Türkoğlu'nda tamamlanan süper kerpiç kitaplık projesi. Emre Gündoğdu sahada sırası ile Mina Öner, Ceren Yıldırım, Güçlü Polat, Berfin Büşra Özel, Doruk Can Koçak, Mikail Yaşar, Yunus Emre Rahvalı, Abdullah Öztaş, Kadir Koçyiğit, Ömer Belek, Mahmut Fatih Bembeyaz, Müge Terlan, Xavier Allard ile proje sürecini konuşuyor.
 

Bu programda Nahid Sırrı Örik’in 1947-48 yıllarında yazdığı ve Oğlak Yayınları’nın 2008 yılında yayımladığı Tersine Giden Yol romanındaki Cezmi karakterinin gözünden 1930’lu yılların Ankara’sına bakıyoruz.

Abdülhamid dönemi vezirlerinden birinin oğlu olan, İstanbul’da çok şaşaalı bir hayat süren Cezmi, bir skandal sonucunda babası tarafından evden kovulur ve evlatlıktan reddedilir. İstanbul’da barınamayan Cezmi, yeni bir şans aramak için Ankara’ya gider ve yeni başkentin yeni kurumlarında ve sosyal sınıflarında kendine bir yer arar. Romandaki anlatılar üzerinden Ankara’nın yeni başkent olarak inşasını ve mekansal pratiklerini, İstanbul ve Ankara arasındaki gerilimleri tartışıyoruz.

31 Mart 2024 yerel seçimlerinde bir dönem daha İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı seçilen Ekrem İmamoğlu'nun seçim vaatlerini ve önerdiği kent politikalarını inceliyoruz.

2024 Olimpiyatları 26 Temmuz'da başladı. Paris'teki olimpiyatlar, kent çeperine yıldız mimarlarca inşa edilmiş dev bir stadyumu çevreleyen yeni bir "Olimpiyat kenti"nde gerçekleşmesi yerine, tarihi kent merkezinin ikonik meydan ve yapılarına yerleşen geçici ve hafif yapılarla, kentin ana oyuncu olarak boy göstereceği bir etkinlik olarak, önceki Olimpiyatlardan farklı bir yaklaşımla programlandı. Ayrıca, son yıllardaki Olimpiyatlardan daha düşük bir bütçe ve daha düşük karbon ayak izi ile "şimdiye kadar yapılan en yeşil olimpiyat oyunları" olacağı, oyunların kentin dezavantajlı bölgelerinin iyileştirilmesi imkanı sunacağı iddia edildi. Peki böyle mi? 2024 Paris Olimpiyatları ve kent ilişkisinin yanı sıra, programın son bölümünde, kitlesel turizm konusunu ve Avrupa'da son haftalarda buna karşı gerçekleşen protesto ve uygulamaları ele alıyoruz.

Herkes İçin Mimarlık'ın Açık Mimarlık'ta her ayın üçüncü haftası yürüttüğü köşe, bu ay üçüncü yılını tamamlıyor. Hem bunun hem de derneğin 13. yaşına girmesi vesilesiyle bu programda Berna Göl, Ceren Yıldırım, Emre Gündoğdu, Merve Gül Özokcu son yıllarda gerçekleştirdikleri afet sonrası çalışmalarını ve bu bölgelerdeki güncel durumun değerlendirmesini yapıyor.

Şişli Kent Konseyi yürütme kurulu başkanı Cem Solmaz ile Şişli'de tartışma konusu olan büyük ölçekli projeleri ve bölgeye etkilerini, sivil toplumdan gelen tepkileri, ilçe belediyesine kayyum atanması sonrası durumu konuşuyoruz.

Beykoz'daki tarihi Sümerbank fabrikasında Kundura Hafıza Arşiv ve Araştırma Merkezi, 14-17 yaşındaki gençler için beş günlük bir yaz okulu düzenliyor. Bu okul, yakın zamanda dernekleşen Kundura Hafıza'nın kültürel mirasla ilgili yürüttüğü çeşitli çalışmaların bir parçası. 18 Ağustos'ta başlayan yaz okulu programını ve devam eden çalışmaları ekipten Figen Tokgöz ve Nurtaç Buluç ile konuşuyoruz.

Programın ikinci yarısında ise Hülya Ertaş ve Cenk Dereli ile beraberiz; tescil başvurusu reddedilerek hakkında yıkım kararı verilen ve yerine yeni bir müze yapısı projelendirilmiş olan Antalya Arkeoloji Müzesi'ni "yapmama" fikri üzerinden konuşuyoruz. Avrupa'da son dönemde yeni bina yapmama akımının nasıl ve niçin etkili olduğuna, bu konudaki güncel tartışmalara, yerel yönetimler ve sivil toplumdaki uygulamalara değiniyoruz.