Açık Mimarlık

Venedik Mimarlık Bienali 17. Uluslararası Mimarlık Sergisi, "Birlikte Nasıl Yaşayacağız?" başlığı ile 22 Mayıs'ta açıldı. 2020 yılında açılması planlanan sergi, Covid-19 salgını nedeniyle bu yıla ertelenmişti. Küratörü Hashim Sarkis, bienalin temasını günümüzün politik çalkantıları ve ekonomik eşitsizlikleri içinde yeni mekansal sözleşmeleri düşünmek için bir çağrı olarak açıklıyor. 21 Kasım tarihine kadar sürecek bienalin ana sergisinde 46 ülkeden 112 katılımcı yer alıyor, 61 ulusal pavyondaki sergiler de farklı çerçevelerden tartışmaya katkı sağlıyor. Yelta Köm ile birlikte bu programda bienalin kavramsal çerçevesini, sergide yer alan isim ve konuları, Covid-19 salgınında bienal düzenlemeyi konuşuyoruz.

Mimarlık tarihçisi ve restorasyon uzmanı, "hocaların hocası" Doğan Kuban 22 Eylül 2021 tarihinde, 95 yaşında aramızdan ayrıldı. Kendisinin doktora öğrencileri ve çalışma arkadaşları olan, İstanbul Teknik Üniversitesi öğretim üyeleri Gülsün Tanyeli ve Yıldız Salman bu programda konuklarımız. Doğan Kuban'ın farklı evrenlerine birlikte bir yolculuk yapıyoruz.

Herkes İçin Mimarlık Derneği onuncu yılını kutluyor. Farklı uğraşlardan öğrencilerin ve profesyonellerin gönüllü olarak bir araya geldiği topluluk, sosyal ve kentsel sorunları yaratıcı yollarla gündeme getirerek mimarlık ve tasarım alanlarından çözüm yolları üretmeyi amaçlıyor. Bu programda konuklarımız Herkes İçin Mimarlık üyelerinden Merve Gül Özokcu, İbrahim Emre Gündoğdu ve İdil Bayar; birlikte derneğin 10 yılına bakıyoruz. Nasıl bir ortamda hangi niyetlerle kurulduğunu, yaptıkları projeleri, çalışma biçimlerini, on yılda nasıl dönüştüğünü konuşuyoruz.

Konuğumuz mimar ve öğretim üyesi Dr. Ezgi Tuncer ile bu programda göçmen kadınların kent deneyimleri, kamusal alan kullanımları ve kentsel hareketlilikleri üzerine konuşuyoruz. Kendisinin Eleonore Kofman ile birlikte yürüttüğü “Uluslararası Emek Göçünün Toplumsal Cinsiyet Dinamikleri” araştırma projesi, Türkiye, Irak, Lübnan ve Pakistan’da eşzamanlı olarak yürütülerek bu dört ülkede emek göçü ve yeniden yerleşme süreçlerini toplumsal cinsiyet bakımından inceledi. Araştırmanın Türkiye ayağında yüksek eğitimli göçmen profesyonel kadınlar ve göçmen ev işçisi kadınlarla çalışıldı. United Kingdom Research Innovation Global Challenges Research Fund tarafından desteklenen ve London School of Economics and Gender, Justice and Security Hub bünyesinde yürütülen projeden hareketle Türkiye araştırmalarını, çıkış noktalarını ve sorularını, saha çalışması süreçlerini, bulgularını konuşuyoruz. 

Konuğumuz Hasan Cenk Dereli ile İzmir yazlarından, Ege'de yazlık evlerde 1990’lı yıllarda gündelik hayattan, bu sene Ağustos ayı sonunda gerçekleşen Bozcaada Caz Festivali’nden konuşuyoruz.

Kırkayak Kültür'den Ayşegül Ateş'le kurucularından olduğu Mutfak/Matbakh kadın atölyesini, Gaziantep'in göçle dönüşen kent dinamiklerini ve bu ortamda nasıl bir müşterek mekân kurduklarını konuşuyoruz.

Herkes İçin Mimarlık'tan Emre Gündoğdu ve Merve Gül Özokcu, Kahramanmaraş Mimarlar Odası Başkanı Yunus Emre Kaçamaz'la Maraş'taki durumu, kent ve mimarlık açısından şehrin geleceğini konuştu.

Etrafı ahşap paravanlarla çevrili, deniz üzerinde kazıklarla sabitlenmiş, kadın ve erkek ayrı yapıları olan deniz hamamları, İstanbullular’ın hayatına on dokuzuncu yüzyılın ortalarında girdi. 1875’te İstanbul Şehremaneti, çıkardığı bir nizamname ile deniz hamamlarını kurallara bağladı; deniz hamamları da böylece meşrulaşmış oldu. Bu yeni pratikle İstanbullular’ın hayatına denize girme kültürünün girişi, beraberinde yeni alışkanlıkları, kafa karışıklıklarını, müzakereleri, çatışmaları da getirdi. Galata Köprüsü’nden Boğaz köylerine, bir zamanlar İstanbul’un hemen her kıyısında yer alan deniz hamamlarını anlattığımız bu bölümde, Hikmet Feridun Es, Ziya Osman Saba, Malik Aksel’in hatıralarından aktardıklarına da yer veriyoruz.

Konuğumuz iç mimar ve sanatçı Metehan Özcan ile Versus Art Project'te devam eden kişisel sergisi "Prova"daki işleri ve mekan, arşiv, hafıza üzerine konuşuyoruz.

31 Mart günü gerçekleşen yerel seçimlerin ardından yeni yerel yönetimler belirlendi. Önümüzdeki süreçte yapılacak vizyon ve strateji planları nedir, planlama süreçleri nasıl organize edilir, nasıl yürütülür? Bu planlar katılımcı bir yaklaşımla nasıl oluşturulabilir ya da yürütülebilir, dünyadan ve Türkiye'den nasıl örnekler var? İstanbul'da planlamayı daha katılımcı kılmak için ne yapılmalı, nasıl katılımcılık modellerine ihtiyaç duyuyoruz, İstanbullular olarak ne talep etmeliyiz? Şehir plancısı Dr. Miray Özkan ile konuşuyoruz.

Çalışma mekanları üzerine konuştuğumuz program serisinin devamında, bu haftaki konuğumuz  ortopedi, travmatoloji, omuz-el ve dirsek cerrahisi uzmanı Prof. Dr. Arel Gereli. Kendisi ile ofis hastalıkları, çalışanlarda sık rastlanan ortopedik sorunlar ve ergonomi konuları üzerine konuşuyoruz.

Su krizi Türkiye'de kendisini giderek hissettirirken, mimarlığı susuz peyzaj ilkeleriyle nasıl yeniden düşünebiliriz? Yerel yönetimlerle birlikte nasıl politikalar geliştirilebilir? Dünyada ve Türkiye'deki iyi susuz peyzaj uygulamalarından ne öğrenebiliriz? Bu anlayışın Muğla gibi turistik ve her yaz ciddi su sorunları yaşayan bir yerde yaygınlaşması niçin çok önemli? Muğla Serbest Mimarlar Derneği'nin Muğla Büyükşehir Belediyesi'nin de katkılarıyla birlikte düzenleyeceği Susuz Peyzaj konferansında bu sorular birlikte tartışılacak. Muğla SMD'den Dicle Hökenek ve Esin Tercan bu programda konuklarımız.  

47. Yapı Fuarı İstanbul kapsamında 17-18 Nisan tarihlerinde düzenlenecek olan Mimari Ustalık Sınıfı buluşmalarında bu yıl da güncel temalar ekseninde turlar ve paneller gerçekleşecek. İlk gün "Dijital Onarım: Dayanıklı Kentler, İyileştirici Teknolojiler" teması ile parametrik tasarım, dijital teknolojiler, akıllı yapı bileşenleri, geri dönüşümlü ve adaptif malzemelerin sosyal, ekolojik, kentsel fayda için kullanımına odaklanılacak. İkinci günse "Bir Mücadele / Müdahale Aracı Olarak Tasarım" teması ile etki odaklı tasarımlar afet dirençlilik, kapsayıcılık ve erişilebilirlik, sürdürülebilirlik gibi başlıklarda incelenecek. Etkinlik konuşmacılarından Nilüfer Kozikoğlu, Masterclass program düzenleyicileri Özge Meriç ve Volkan Taşkın, fuar ekibinden Zeynep Gülşen'den belirledikleri temaları ve program detaylarını dinliyoruz.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi, The Architecture Lobby’nin 19. Venedik Mimarlık Bienali’nde yer alan “Organizing in the Lobby” başlıklı sergisinin bir paydaşı olarak Temmuz ayında gerçekleştirdiği bienal ziyaretini ve izlenimlerini açılış dönemi ile karşılaştırmalı biçimde aktarıyor. Bienale eleştirel bir gözle yaklaşırken onu aynı zamanda bir örgütlenme zemini olarak değerlendiren mimarlık işçilerinin buluşmasında da Türkiye’yi temsilen bulunan ekip, dünyanın farklı yerlerinden mimarlık pratiği ve çalışma rejimine dair tabloyu değerlendiriyor. Uluslararası mimarlık işçileri ve emek örgütleri ile gerçekleştirdikleri toplantıdan öne çıkan farklı strateji ve yöntemleri, mimarlık eğitimi, sendikalaşma, iklim krizi ve uluslararası örgütlenme başlıkları altındaki tartışmaları ve bu etkileşimin gelecek adımlar için sunabileceği katkıları tartışmaya açıyor.

Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular ekibi bu ay mimarlıkta örgütlenme temasını gündemine alıyor ve Mimarlar Odası'na odaklanıyor. Oda seçimlerinin yaklaşması nedeniyle yaptıkları örgütlenme ve odaya üyelik çağrısı çerçevesinde mimarları meslek örgütlerinde bir araya gelmeye davet ediyor. Odanın tarihsel ve güncel durumunu ele alarak sınırlılıklarını ve potansiyellerini değerlendiren ekip, mimarlık işçilerinin mevcut sorunlarına ortak çözümler arayabilmesi için odanın nasıl bir zemin olabileceğini tartışmaya açıyor. Berk Bulut'un moderatörlüğünde Nihal Evirgen ve İdil Elkıran emek ve meslek ekseninde Odalarda başlayacak örgütlenmenin sendikal ve politik örgütlülüklere dönüşme imkanları ve kentsel ortaklıkların oluşturulması için stratejiler gibi çok sayıda konuyu ele alıyor.