Botanitopya

Amsterdam Hortus Botanicus'daki egzotik bitkileri belgeleyen Moninckx Atlası'nı (1686-1709) konuşuyoruz🌿Nesiller boyunca bitki ressamlarına ilham veren illüstrasyonların çoğu baba-kız ressamlar Jan ve Maria Monnickx'e ait🌿

Ateş kırmızısı-turuncu çiçekleri olan Gulmohar (Delonix regia) ağacını konuşuyoruz🌿Madagaskar'da 'keşfedildikten' sonra tüm kıtaya yayılan yolculuğu Hindistan'a uzandığında buranın hem kültürünü hem de manzaralarını değiştirdi🌿
 

Dünyaya yayılmış Tarla sarmaşığını (Convolvulus arvensis) konuşuyoruz 🌿 Güzel, trompet biçimli çiçekleriyle antik şairlere ilham olmuş ama agresif bir istilacı olduğu için artık çiftçilerin korkulu rüyası olduğu kesin🌿

Gökkuşağından tülüyle, yeri ve göğü birleştiren kanatlı bir tanrıçayı; yabanın ve bahçelerin sevileni Süsen'in hikayesi... Süsen adı, 290 tür olduğu tescil edilmiş, rizomlu (köksap) ya da soğanlı Süsengiller ailesine ait en kalabalık cinsi temsil ediyor. Kuzey yarımküre ikliminde, kayalık alanlardan steplere ve yarı çöllere, ormanlık alanlardan deniz kıyılarına çok farklı habitatlarda yaşayabiliyor.

Joris Hoefnagel’i (1542-1601) ve onun Kuzey Avrupa Rönesansı’na özgü flora ve fauna çizimlerini; alegorik minyatürlerini konuşuyoruz.

Bitkiler dünyasını farklı bir kavrayışla daha derinden inceleyen kitapların sayfalarında dolaşacağız.

Bu hafta programımızda William Morris (1834-1896)'in ünlü bahçeleri ve bitkilerini konuşuyoruz. Öncülüğünü yaptığı Arts&Crafts, sanat akımı olarak ortaya çıkmıştı ama bugün bu hareketin savunucuları "ekososyalizm" ile ilişkilendiriliyor. 

Büyülü ve karmaşık kokusuyla yüzyıllardır pek çok kültürde, ruhani ritüellerde ayrıcalıklı yer edinmiş ama bugün parfüm endüstrisinde moda olduğu için yok olma tehdidiyle karşı karşıya olan Öd ağacının hikayesini konuşuyoruz.

Shakespeare bahçelerinde gezineceğiz bugün. I. Elizabeth dönemiyle özdeşleşen, kokulu çiçeklere, her yerde serpilen şifalı otlara ev sahipliği yapan bahçeler, Orta Çağ elyazmalarında resmedilen gizli bahçelerin uzantısıydı.

18. yüzyılın doğa bilimcilerinden Georges-Louis Leclerc, Comte de Buffon'u konuşuyoruz. Doğa tarihi, biyoloji, jeoloji ve diğer bilim dallarına dair Histoire Naturelle kitabındaki fikirleri, Lamarck'ı da ve Darwin'i de etkilemişti. 

Anadolu'nun ağacı fındığı (Corylus) ve ilk ehlileştiği günden beri farklı kültürlerde nasıl iz bıraktığını konuşuyoruz🌿Corylus derken, çoğu yabani olarak yetişen; kimi ağaççık, kimi ağaç 25 fındık türünden söz ediyoruz🌿

Patlıcan'ın Hindistan'a ve Çin'e uzanan hikayesini anlatıyoruz🌿Yenebilir mi ya da süs bitkisi mi olduğuna karar verilememiş; hatta zehirli olduğu düşünülmüş ama bugün küresel bir yiyecek olarak tüm dünyaya yayılmış durumda🌿

Kuzey Amerika'nın bereketli ağacı Pikan cevizini (Carya illinoinensis) konuşuyoruz 🌿Amerikan kültüründe yalnızca gıda ürünü olarak değil, bir miras öğesi olarak varlığını sürdürmüş ve 'köklerini iyice derinlere salmış' bir ağaç🌿

Değerli mikolog Jilber Barutçiyan ile sohbetteyiz🌿Kendisiyle mikoloji bilimi ve mantar toplayıcılığının kökleri, Türkiye'nin mantar çeşitliliği ve olağanüstü bir çalışmanın ürünü, kitaplarından dem vuruyoruz.🌿
 

Romancı ve reformist Charles Dickens'ın bahçe merakını konuşuyoruz.🌿Birçok büyük zihin gibi Dickens da gerçekten bitkilerle çok ilgileniyor, "İnsan zihninde bahçecilik sevgisinden daha güçlü bir duygu muhtemelen yoktur" diyordu.🌿