Bilim & Teknoloji kategorisinde yer alan içerikler

Geçen hafta 1990larda çok farklı kültürel ortamlarda yeşermiş iki tarikattan söz etmiştik: Heaven's Gate (ABD) ve Aum Shinrikyo (Japonya). Bu hafta Gülen cemaat yapısının dünyadaki diğer tarikatlarla benzeyen ve benzemeyen yönlerini ele aldık. Cemaat/tarikat mensubiyetinin psikolojik iç dinamiklerinini,  kognitif disonans (bilişsel uyumsuzluk) kuramı ışığında tartıştık.

Açık Bilinç'te bu hafta bilişsel bilimler ışığında cemaat/tarikat mensubiyetinin iç dinamiklerini konuştuk. Yalnızca 20. Yüzyıl tarihi bile, hem Batı'da hem Doğu'da kültürel altyapı farklarına rağmen pek çok ortak nitelik barındıran cemaatlerle dolu. Ülke gündeminden düşmeyen Gülen Cemaati'ni ve mensubiyet ilişkilerini anlamak için dünya kültleriyle karşılaştırmalı bir analize gerek olduğunu düşündük.

Prof. Dr. Yaman Örs'ü geçtiğimiz günlerde kaybettik.  Açık Bilinç'te iki hafta önce bir süredir devam ettiğimiz beyin görüntüleme serisine ara vererek kendisiyle kısa süre önce evrim kuramı üzerine yaptığımız söyleşiyi yayınlamıştık. Kaçıranlar için burada.

Kamus, sözlük demek. Dilimizin unutulmuş bir yerlerinde "Kamusla güreş olmaz" diye bir söz var. 'Sözcüğün sözlükte bir anlamı vardır, bu tartışılmaz' manasında bir deyiş... Biz, Didem Gürzap ve Kerem Doğan, sözcüklerin alışılagelmiş tanımlarının dışında, yanında yöresindeki diğer anlam ve çağrışımlarını araştırır ve karıştırırken tam da bunun dışında bir yolda ilerliyor. kelimelerle güreşe tutuşuyor, yeniyor, yeniliyor, yenişemiyoruz. Bu yolda, programımızın adına "Kamusla Güreş" koyduk.

12 programı geride bıraktıktan sonra, A'dan L'ye neler yaptığımıza göz atıp seçtiğimiz her sözcükten vardığımız yolları, çıkardığımız kimi anlamları ve bazı stüdyo anılarımızı dinleyicilerimizle birlikte anımsamak istedik. Ve dahi konuşup söyleştiğimiz yüzlerce başlıktan bazı seçmeleri içeren bilgi ve görsellerimiz artık  Açık radyo web sitesinde, onun müjdesini vermek, twitter adresimizi paylaştığımız bir program bu. 

https://twitter.com/kamuslagures

Geçmiş ve gelecek programlarımızın sözcükleriyle ilgili çağrışım, bilgi, kaynak paylaşımlarınızı twitter adresimize bekliyoruz. (Önümüzdekiler için mümkün olduğunca kullanmak, geçmişte kalanları da program bitince (umuyoruz) kitaplaştırmak için...

Bu hafta Açık Bilinç'te Doç. Dr. Burak Acar’la demans ve beyin görüntülemede bilgi işleme teknolojilerinden söz ettik.

Açık Bilinç'te bu hafta Prof. Dr. Ayşenil Belger’le otizm ve bu konudaki yeni beyin görüntüleme araştırmalarından söz eettik. Geniş bir spektrum içinde yer alan ve çocukların yanısıra ailelerini de derinden etkileyen otizmi bir hastalık değil de sosyal iletişim ve davranışlarda farklılık, bir tür aksaklık aksaklık gibi görmek daha mı doğru?

Açık Bilinç’te UNC Chapel Hill ve Duke Üniversite'sinde öğretim üyesi Prof. Dr. Ayşenil Belger’le şizofreni ve beyin görüntüleme araştırmaları hakkında konuştuk.

Açık Bilinç’te, İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Doç. Dr. Başar Bilgiç'le futbol aşkının beyindeki yansımasını ve “beynin karanlık gücü” dahil pek çok ilginç konuyu konuştuk.

Işık ( İsim ) :

Bilgi, Pencere, Kutsallık, Aydınlanma, Ateş, Optik, Elektromanyetik

Tesla'nın elektriğe dönüştürdüğü ışık, Türk Edebiyatında kutsallığı simgelerken bir yandan da Barok resme hakkını verir. Bilimden mitolojiye,dinden sanata ışıktan bu kelimelere vardık.

Açık Bilinç'te bu hafta Dr. Mustafa Seçkin’le beyin - dil ilişkisini ve afazi hastalığını konuştuk.

Bu hafta Prof. Hakan Gürvit'le, insanlarda dil anlama ve kullanmaya dair en önemli beyinsel bozukluk olan afaziden söz ettik.

Gerçek (isim):

 Yanılsama, Acı, Akıl, Süreç, Gaba, Gözlem-deney

"Half of knowledge" (bilginin yarı ömrü) diye bir şey olduğunu öğrendikten sonra gene de Hegel'den Marcuse'a, Andre Breton'dan Marquez'e gerçeği araştırırken yolumuza çıkan sözcükler bunlar oldu. 

Açık Bilinç’te Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden Prof. Dr. Metehan Çiçek’le geçtiğimiz günlerde gerçekleşen Ulusal Sinirbilim Kongresi'ni ve nörogörüntüleme konusunu konuştuk.

Fare (isim)

Hastalık, Korku, Deney, Genetik, Kurban, Kedi

Vebadan 'Fareler ve İnsanlar'a, Micky Mouse'dan kahraman deney kobaylarına, fareyi sıçandan, hamsterı Rattus Norvegius'tan ayırırken vardığımız sözcükler...

Bu hafta Açık Bilinç’te, "Beyni ölçerek zihni anlayabilir miyiz?" sorusunu masaya yatırdık. İnsan bedeninde zihinsel niteliklerin temelini oluşturan organın beyin olduğu düşüncesi, Eski Mısır ve Yunan dönemlerine kadar gidiyor.

Açık Bilinç’te bu hafta, Sapolsky'nin babunlarda iktidar ve  güç dengelerini gözleyerek yazdığı "Barışın Doğal Bir Tarihçesi" başlıklı makalesinden yola çıkarak insan doğası ve barış hakkında konuştuk.

Dışlama, Kutsama, Tanı koyma, Sınıflama, Yok etme, Kurban, Özgürlük, Alay, Kolektif delilik

Tarihte ve anbean günümüzde örnekleri çokça görülen kolektif deliliğin, bireysel olandan büyük tehlikelere yol açtığı dünyamızda, kime, niye, ne adlar koyarak deli diyoruz? Geçmişe, bugüne ve araştırmalara bakarak biz, bu sözcüklere vardık.

Matematik Hikâyeleri'nde bu hafta Tosun Terzioğlu'ndan Türkiye'nin matemetik alanındaki en önemli isimlerinden biri olan Cahit Arf'ın hikâyesini dinledik. 

Bu hafta Açık Bilinç’te, biyolojik dünyada "Hakimiyet Hiyerarşisi" sisteminden, tahakküm ve biattan söz ettik. Stanford Üniversitesi’nden R.Fernald ve R.Sapolsky'nin araştırmaları ışığında, biyolojide tahakküm ve biat örneklerine baktık.

Açık Bilinç’te bu hafta, psikoloji alanında Dunning-Kruger Sendromu olarak bilinen ‘kifayetsiz bihaber’lik durumundan söz ettik. Dunning-Kruger Sendromu, 'cahil cüreti' denilen durumu sosyal psikoloji terimleriyle tanımlıyor.

Geçtiğimiz Şubat ayında kaybettiğimiz, çok değerli matematikçi, biliminsanı, eğitimci, Prof. Tosun Terzioğlu'nun hazırlayıp sunduğu, "İnsanlar, olaylar, sayılar..." alt başlığı ile 16 yıl önce Açık Radyo'da yayınlanan Matematik Hikâyeleri bu yayın döneminde Açık Dergi'nin içinde bir köşe olarak yer alacak. 

Bu hafta Açık Bilinç’te, Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi ve Bilim Akademisi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ali Alpar’la "soluk mavi noktamıza" 1.3 milyar ışık yılı öteden gelen bir sinyalin önemini konuştuk.

Açık Bilinç'te, iki programlık Yapay Zekâ serisinin ilkinde Yapay Zekâ tarihinde satranç ve Go gibi oyunların rolünü konuştuk ve Baron Wolfgang von Kempelen'in 18. yüzyılda inşa ettiği ve dünyanın ilk satranç oynayan mekanik robotu olan "Mekanik Türk"ten söz ettik.

Açık Bilinç'te, iki program boyunca, yüzyıllar süren bir bilimsel çabanın geldiği son nokta olan ve şimdiden 21. yüzyılın en büyük bilimsel sonuçlarından birisi olarak kabul edilen kütleçekimsel dalgalar bulgusunu ele alıyoruz. İlk programda Sabancı Üniversitesi öğretim üyesi ve Bilim Akademisi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ali Alpar’la, kütleçekimsel dalgalar deneyinin ana hatlarından, astronominin tarihsel arkaplanından ve uzay-zaman kavramının evriminden söz ettik. Gelecek programda biraz daha detaya gireceğiz.