İnsanlık Hâli kategorisinde yer alan içerikler

Toprak (isim): 

Verim, doğurganlık, istila, fetih, kan, kutsiyet, mezar, hayat kaynağı, ürün, başlangıç, son

Kanımızın son damlasına kadar savunduğumuz toprağı, içine girmeden önce kan vermeden kan almadan, korumak, paylaşmak mümkün mü sorusunu sorarken vardığımız sözcükler bunlar oldu. 

Şehir (İsim):

Kozmopolit, Bireysel, Miras, Kültür, Hak, Trafik, Göç,  Nüfus, Küresellik

Birileri kaçmaya çalışırken birilerinin hedefinde  sadece gelmek vardır. Taşı toprağı altın şehrin mirasına hak kazanmak için ne yapmalıdır 'kentli? Öncelikle kentli olmak ne demektir? Bunları tartışıp şehir çeşitlerinden, bir şehirle birlikte anılan kavram, kişi ve eserlere gezinirken işte bu sözcüklere vardık. 

Açık Bilinç programında son iki haftada Gülen cemaat yapısının dünyadaki diğer tarikatlarla benzeyen ve benzemeyen yönlerinden söz etmiştik. Bu hafta, Cemaat'in yurtdışında, akademi ve medya alanlarında hangi yöntem ve  stratejileri kullandığını, nasıl örgütlenerek büyüdüğünü ele aldık.

Sofra (isim):

Bölüşüm, Birlik, Paylaşım, Aile, Kültür, Adap, Görgü, Bereket, Kural

Eski Türk boylarının şölenlerinden kraliyet sofralarına bir masa başında aileleri, boyları, hanedanları toplayan bir kültür daveti sofra... Rakı sofrasından pikniğe, iftar sofrasından ziyafete, zekeriya sofralarından kahvaltının mutluluğuna sofraların  kuralları, yemekleri ve toplumsal yansımalarıyla sofralara konuk olup çıkardığımız sözcüklerden bazıları....

Radyo (İsim):

İcat, Haber, Eğlence, İletişim, Demokrasi, Özgürlük, Muhalefet, Propaganda, Nostalji, Oyalama

Elektromanyetikten radyoya ışık hızıyla uzanan çizgide; radyonun kâşiflerinden BBC ilkelerine, korsan radyolardan arkası yarına, radyo dalgalarından nostaljik radyo günlerine, kısıtlamalardan bağımsızlığa giden yolda pek çok konudan bahsederek vardığımız sözcükler bunlar... Stüdyoda bu defa bir konuğumuz da var: Ömer Madra

Geçen hafta 1990larda çok farklı kültürel ortamlarda yeşermiş iki tarikattan söz etmiştik: Heaven's Gate (ABD) ve Aum Shinrikyo (Japonya). Bu hafta Gülen cemaat yapısının dünyadaki diğer tarikatlarla benzeyen ve benzemeyen yönlerini ele aldık. Cemaat/tarikat mensubiyetinin psikolojik iç dinamiklerinini,  kognitif disonans (bilişsel uyumsuzluk) kuramı ışığında tartıştık.

Para (İsim): 

Değer göstergesi, Araç, Amaç, Güç, Yük, Fesat, Rezil, Gübre, Hürriyet, Kölelik, Anahtar, Sağır, Kör, Despot, Mürekkepli bir kağıt parçası...

Paranın bin bir karşılığı ve dünya üzerindeki sonsuz kavram ve metanın para karşılığından yola çıkarak sadece PARA için bir sözlük oluşturulabileceğini düşündük. Varılan sözcüklerden bazıları...

Açık Bilinç'te bu hafta bilişsel bilimler ışığında cemaat/tarikat mensubiyetinin iç dinamiklerini konuştuk. Yalnızca 20. Yüzyıl tarihi bile, hem Batı'da hem Doğu'da kültürel altyapı farklarına rağmen pek çok ortak nitelik barındıran cemaatlerle dolu. Ülke gündeminden düşmeyen Gülen Cemaati'ni ve mensubiyet ilişkilerini anlamak için dünya kültleriyle karşılaştırmalı bir analize gerek olduğunu düşündük.

Okul (isim) :

Baskı, Tecrit, Aynılaştırma, Nostalji

Eğitim ve öğretim verirken bazan nasıl  da hapishaneye dönüştüğünü sorguladığımız okulun bir kurum olarak travmalardan kırtasiye malzemelerine, kafamızda açtığı bin bir kapıdan birkaçı... 

Nefret (isim): Ötekileştirme, İletişimsizlik. Nefret tohumları ekip nefret kusan toplumların nefretle kınadığı eylemlerden, nefret türlerine (korkan, hor gören, güç ifade eden, kıskançlıktan kaynaklanan, nefretten kaynaklanan nefret, zulmedenin nefreti, kurbanın nefreti vd...) masaya yatırdığımız bu hastalıklı duygudan bu defa sadece iki kelimeye vardık. 

Mahalle (isim): Aidiyet, Baskı, Güven, Sınır, Birlik, Kaçış, Koruma, Tecrit.  En küçük idari birim oluşundan, insani ilişkilere, baskılara, ayrımlara ve örgütlenmelere kadar uzayan anlamları içinden seçtiklerimiz...

Kamus, sözlük demek. Dilimizin unutulmuş bir yerlerinde "Kamusla güreş olmaz" diye bir söz var. 'Sözcüğün sözlükte bir anlamı vardır, bu tartışılmaz' manasında bir deyiş... Biz, Didem Gürzap ve Kerem Doğan, sözcüklerin alışılagelmiş tanımlarının dışında, yanında yöresindeki diğer anlam ve çağrışımlarını araştırır ve karıştırırken tam da bunun dışında bir yolda ilerliyor. kelimelerle güreşe tutuşuyor, yeniyor, yeniliyor, yenişemiyoruz. Bu yolda, programımızın adına "Kamusla Güreş" koyduk.

12 programı geride bıraktıktan sonra, A'dan L'ye neler yaptığımıza göz atıp seçtiğimiz her sözcükten vardığımız yolları, çıkardığımız kimi anlamları ve bazı stüdyo anılarımızı dinleyicilerimizle birlikte anımsamak istedik. Ve dahi konuşup söyleştiğimiz yüzlerce başlıktan bazı seçmeleri içeren bilgi ve görsellerimiz artık  Açık radyo web sitesinde, onun müjdesini vermek, twitter adresimizi paylaştığımız bir program bu. 

https://twitter.com/kamuslagures

Geçmiş ve gelecek programlarımızın sözcükleriyle ilgili çağrışım, bilgi, kaynak paylaşımlarınızı twitter adresimize bekliyoruz. (Önümüzdekiler için mümkün olduğunca kullanmak, geçmişte kalanları da program bitince (umuyoruz) kitaplaştırmak için...

Kedi (Kedi):

Avcı, Karakter sahibi, Nankör, Esnek, Kutsal, Lanetli, Evcil, Yırtıcı

İnsanın bizi, tezat sözcükler arasında  dolaştıran kediye bakışından geriye yumuşacık patiler, Da Vinci'nin doğanın başyapıtı olarak gördüğü bir estetik ve asla ehlileştirilemeyen bir yan kalıyorbize... Kediden işte bu sözcüklere vardık.

Hırsız (isim):

Mülk, Ceza, Zeka, Güvenlik, Haydut iktidarlar, Kahramanlaştırılan hırsız, Hukuk, İntihal

Mona Lisa tablosunu çalan Jean Babtite Camille Carrot'yu solda sıfır bırakan türlü hırsızlık içinde dönüp dolanırken vardığımız sözcükler....

Sanat Uzun, İlham Sonsuz'da bu hafta, geçen hafta başladığımız sanatta tekinsizlik konusunu konuşmaya devam ettik.

Fare (isim)

Hastalık, Korku, Deney, Genetik, Kurban, Kedi

Vebadan 'Fareler ve İnsanlar'a, Micky Mouse'dan kahraman deney kobaylarına, fareyi sıçandan, hamsterı Rattus Norvegius'tan ayırırken vardığımız sözcükler...

Engel (isim):

Yasak, Sansür, Baskı, Direniş, Koruma, Kendini aşma, Sınır, Günah, Ayrımcılık

Dilden dine, töreden yasaya türlü engeli konuşurken vardığımız kimi sözcükler... 

Bu defa programımızın iki de konuğu vardı. Mustafa Özyürek ve Ilgın Aydınoğlu... Bir körü, 'kör' demenin değil, 'rağmen' sözcüğünün rahatsız ettiğini biliyor muydunuz? Ve 'Bir gün siz de engelli olabilirsiniz' pragmatik yaklaşımıyla engellilere yardım etmeye çalışırken kadın haklarını savunan erkeklerin ya da hayvan hakları için savaş verenlerin önünde hangi seçenekler var?!...

Aret Gıcır’ın ‘Günden Güne’ başlıklı sergisi, 7 Mayıs Cumartesi Galata Rum İlkokulu’nda açıldı. Açık Dergi'de, çizer ve ressam Aret Gıcır’la, Patrik Mesrob Mutafyan’ın hastalığına odaklanarak, toplumsal hafızanın zamanla soluşuna işaret eden yapıtları hakkında konuştuk.

Sanat Uzun İlham Sonsuz'un bu bölümünde konumuz yaratıcılıktı. Yaratıcılık nedir, her insan yaratıcı olabilir mi, yaratıcı olmak için gerekli ortak özellikler var mıdır, yaratıcılık zeka ile ilişkili midir, bilinçli ve bilinçdışı süreçlerle nasıl bir ilişki içindedir, ilham perisi var mıdır gibi sorulara cevap aradık. Bu sorulara cevap olabilecek bazı büyük çalışmalardan bahsettik. 

Dışlama, Kutsama, Tanı koyma, Sınıflama, Yok etme, Kurban, Özgürlük, Alay, Kolektif delilik

Tarihte ve anbean günümüzde örnekleri çokça görülen kolektif deliliğin, bireysel olandan büyük tehlikelere yol açtığı dünyamızda, kime, niye, ne adlar koyarak deli diyoruz? Geçmişe, bugüne ve araştırmalara bakarak biz, bu sözcüklere vardık.

Yerle bir olmuş mekânları demokratik yollarla nasıl inşa edebiliriz? Şehirci Yaşar Adanalı ile yaptığımız programda bir yanda Sur’u diğer yanda Nahr el Bared’i konuştuk.

Bu hafta Açık Bilinç’te, biyolojik dünyada "Hakimiyet Hiyerarşisi" sisteminden, tahakküm ve biattan söz ettik. Stanford Üniversitesi’nden R.Fernald ve R.Sapolsky'nin araştırmaları ışığında, biyolojide tahakküm ve biat örneklerine baktık.

Açık Bilinç’te bu hafta, psikoloji alanında Dunning-Kruger Sendromu olarak bilinen ‘kifayetsiz bihaber’lik durumundan söz ettik. Dunning-Kruger Sendromu, 'cahil cüreti' denilen durumu sosyal psikoloji terimleriyle tanımlıyor.