Açık Mimarlık

Açık Mimarlık'a uzun süre ses veren Hasan Cenk Dereli ve Yelta Köm ile gündelik hayat üzerine bir sohbet.

Akademik ve akademi dışı araştırmanın farklı halleri üzerine Hasan Cenk Dereli ile başladığımız program serisinde üçüncü konuğumuz İstanbul Teknik Üniversitesi’nden mimar Dr. Sevgi Türkkan. Sevgi ile doktora araştırmalarından misafir araştırmacı programlarına farklı ağlardaki çalışmalarını, mesele ettiği konuları, araştırmanın sorunsallaştırdıklarını konuşuyoruz.

Konuğumuz koruma mimarı Burçin Altınsay ile COVID-19 salgınında insan, yer, etkileşim ekseninde kültürel miras üzerine konuşuyoruz. Altınsay’a göre kültürel miras, zaman, yer, insan ve bunların etkileşimleriyle var olduğu için COVID-19 salgınında ve iklim krizinde kültürel miras üzerine yeni tartışmaların gerekliliği ortaya çıktı. Kendisiyle, genel sekreteri olduğu ICOMOS Türkiye (Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Milli Komitesi) olarak bu başlıkla gerçekleştirdikleri buluşmaları ve bu buluşmaları ortaya çıkaran soruları, olguları konuşuyoruz.

2021 Pritzker Ödülü'nün mimarlar Anne Lacaton ve Jean-Philippe Vassal'a verildiği 16 Mart tarihinde duyuruldu. İkili, 1987 yılından beri Lacaton & Vassal ortaklığında mimarlık faaliyetlerini yürütüyorlar ve Paris'te yaşıyorlar. Ödülün jüri raporunda, iki mimarın yıkıp yeni bir bina yapmak yerine mevcut yapıları dönüştürme odaklı pratiklerine vurgu yapılıyor ve teknolojik, ekolojik ve yenilikçi bir restoratif mimarlığın önemine iklim krizinde dikkat çekiliyor. Konuğumuz MEF Üniversitesi öğretim üyesi Şebnem Yücel ile Lacaton ve Vassal'ın pratiğini ve Pritzker Ödülü almalarının temas ettiği konuları konuşuyoruz.

Kadıköy'de yer alan, 19. yüzyıl sonuna tarihlenen Hasanpaşa Gazhanesi, işlevsiz kalmasının ardından başlayan ve çeyrek yüzyılı aşan koruma mücadelesinin sonunda geçtiğimiz hafta Müze Gazhane ismiyle, bir kamusal alan olarak İstanbullular ile yeniden buluştu. Projenin müelliflerinden, 1990'lı yıllar başında yapıların tescillenmesi çalışmalarından restorasyon ve yeniden işlevlendirme proje süreçlerine, 25 yıldır alana emek veren Dr. Gülsün Tanyeli (İTÜ) konuğumuz. Kendisiyle yapıların koruma ve projelendirme çalışmalarını, çeyrek yüzyıllık süreci, uygulamadaki değişiklikleri konuşuyoruz ve onun deyişiyle "Gazhane'nin en gönüllüsü" Afife Batur'u anıyoruz.

Venedik Bienali 17. Uluslararası Mimarlık Sergisi Türkiye Pavyonu, bu sene “Ölçü Olarak Mimarlık” projesini ağırlıyor. Açık çağrı başvuruları arasından seçilen proje, iklim acil durumda mimarlığın yeni diyaloglara imkan tanıyacak bir gezegen tasavvuruna nasıl bir katkısı olabileceği sorusunu araştırıyor. Venedik’teki yerleştirmenin yanında internet sitesindeki içerikler ve sosyal medya kanallarındaki kamusal etkinliklerle birlikte düşünülen proje, böylece süreç odaklı ve bienal boyunca kendi arşivini oluşturan bir proje olarak genişleyip derinleşti. Bienal henüz açıldığında, Türkiye Pavyonu küratörü Neyran Turan ile gerçekleştirdiğimiz 17 Haziran tarihli programda Ölçü Olarak Mimarlık’ın kavramsal çerçevesini konuşmuştuk. Bu programda küratör ekibinden Ece Emanetoğlu ve Melis Uğurlu da bize katılıyor, bienalin sonuna yaklaşırken süreci, proje arşivini ve deneyimlerini birlikte tartışıyoruz.

Video oyunları, metal müzik, çok satan kitaplar, tarih ders kitapları gibi popüler kültür üretimlerinde Bizans kimliğinin nasıl inşa edildiğini ve alımlandığını araştıran "İstanbul'da Bu Ne Bizantinizm" sergisi, 13 Mart 2022 tarihine kadar Pera Müzesi'nde ziyarete açık. Sergi kapsamında yayımlanan podcastler, parça listeleri, film seçkileri ve İstanbul Araştırmaları Enstitüsü kütüphanesinde oluşturulan arşiv de popüler kültürde Bizans konusunu farklı veçhelerinden işliyor. Serginin küratörü Emir Alışık bu programda konuğumuz. Bizantinizm fenomenini, popüler kültürde Bizans kimliğinin hangi politik ve toplumsal ortamlarda, nasıl bir haletiruhiyede üretildiğini, hangi kentsel imgelerin nasıl dolaşıma girdiğini konuşuyoruz.

30. Onur Haftası'nda yayımladığımız programda Yağmur Yıldırım kuir mimarlık kitaplarına yer veriyor. Özellikle 1980'ler sonu ve 1990'lar başındaki toplumsal ortamın ve kuramsal tartışmaların mimarlıkta kuir bir perspektiften toplumsal cinsiyet, cinsellik ve beden araştırmalarına nasıl kapı araladığını aktarıyor. Bu etkiyle 1990'lar ortasından 2000'li yılların başına kadarki dönemde yayımlanan ve kuir mekan tartışmalarında çığır açan kimi kitaplardan ve epistemolojik yaklaşımlarından söz ediyor.

Konuklarımız Didem Gençtürk ve İlksen Mavituna ile Açık Radyo'nun bienal katılımcısı olmasını ve Barın Han'daki geçici stüdyo mekânını konuşuyoruz.

New York'a bağlandığımız bu bölümde konuğumuz New School'dan kent plancısı Dr. Evren Uzer. Covid-19 salgını sonrasında New York'ta konut sorununun aldığı güncel durumu ve buna yönelik farklı ölçek ve yaklaşımlarda geliştirilen çözüm önerilerini konuşuyoruz. Bunlardan bazıları, müşterek mülkiyet ve alternatif konu üretim modeli Community Land Trust (CLT), inanç merkezlerinin mülkiyetlerinin kamusal kullanımlara devri üzerine çalışan Bricks and Mortals, Collective for Community, Culture and Environment (CCCE) ekibinin evde bakım sektöründe çalışanlar için kendi mahallelerinde kalıcı erişilebilir konut üretimine yönelik pilot proje çalışması Caregiver Affordable Housing for a Resilient Economy (CAHRE). Bu projelerin yanı sıra New York Belediye başkanı Eric Adams'ın konut sorununa ilişkin vaatlerini, bunlara getirilen eleştirileri konuşuyoruz.

Evren Uzer'le, sosyal bilimci ve İSİG Meclisi gönüllüsü Dr. Aslı Odman'ı ve siyaset bilimci ve Dört Ayaklı Şehir koordinatörlerinden Dr. Mine Yıldırım'ı konuk ediyoruz.

Herkes İçin Mimarlık her ay yürüttüğü köşede bu hafta Kahramanmaraş'tan bildiriyor. Tasarım ve uygulamasını yaptıkları Mimkent Sosyal Alan projesi, Mimarlar Odası'nın oluşturduğu konteyner ofis alanı için oturma, çalışma, etkinlik alanlarını içeriyor. Emre Gündoğdu, Betül Ündar, Esra İmer, Hüseyin Akmunzur, Işılsu Yaşar, İlyas Semih Keçeli, İsa Yavuz, Şeymanur Altay, Zehra Gürbüz, Zeynep Nazlıcan Gürdamar proje sürecini ve Kahramanmaraş deneyimlerini aktarıyor.

Mimarlığın alışıldık "yapma" refleksinin karşısında "yapmamak", bugünün toplumsal, ekolojik ve ekonomik bağlamlarında nasıl bir etik pozisyon teşkil eder? Yapmamak, mimarlık pratiğinde yeni olasılıklar açar mı, nasıl? Herkes İçin Mimarlık'ın aylık köşesinde Dilara Atalay, Emre Gündoğdu, İdil Bayar, Merve Gül Özokcu, yapmamak üzerine tartışıyor.