Açık Mimarlık

Mimarlık, dijital teknolojiler, güncel eğilimler ve mimarlık eğitimi üzerine Kadir Has Üniversitesi'nden Dr. Sabri Gökmen ile konuşuyoruz.

Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminden 1950’li yıllara, Türkiye’de Macar mimarların gerçekleşmemiş projeleri Macar Kültür Merkezi’nde açılan bir sergiyle ilk kez bir arada olarak izleyicilerle buluşuyor. “Macarların Tasarımları Türkiye’de: Geç Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet Türkiye’sine Macar Mimarların Gerçekleştirilmemiş Projeleri” başlıklı sergiyi, küratöryel ekibinden Gergő Kovács ile konuşuyoruz. Sergi, 31 Ocak 2021 tarihine kadar Macar Kültür Merkezi’nde ziyaret edilebilir. (Görsel: Vágó József, Türkiye Büyük Millet Meclisi Binası yarışma projesi, 1937. Kaynak: Arkitekt 1938. 04. (88) sayfa: 99-132.)

İzmir Çiğli'de devam eden Sasalı Biolab İklim Duyarlı Tarım Eğitim ve Araştırma Enstitüsü projesini ve sürecini, bu çok paydaşlı projenin partnerleriyle birlikte konuşuyoruz. Sasalı Biolab, iklim değişimini ve İzmir'in 2080 yılı kuraklık senaryosunu temel alıyor. Proje planlamasında dirençlilik, biyoçeşitlilik, iklime duyarlı tarım, kent/kır arakesiti ve diğer yapılarla ilişkiler gözetiliyor. Konuklarımız, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nden şehir plancısı Koray Velibeyoğlu, Mert Uslu mimarlık kurucusu Mert Uslu, Ege Üniversitesi'nden ziraat mühendisi Yusuf Kurucu ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nden mimar Didem Yaygel.

COVID-19 salgın koşullarından ötürü uzaktan eğitime geçilmesinin ardından, üniversitelerde üç dönem çevrimiçi tamamlanmış oldu. Bu üç dönemdeki deneyimlerimizi, zorlukları, olasılıkları, öğrendiklerimizi bir seri programda farklı veçhelerinden konuklara soruyoruz. Mimarlık eğitiminin ve stüdyo işleyişinin mevcut yöntemlerinin ve dönüşüm ihtiyacının tartışıldığı zamanlarda umulmadık biçimde yaşadığımız bu çevrimiçi deneyimin, önümüze hangi yeni soruları bıraktığını tartışıyoruz. Serinin bu ikinci programında hem eğitimcilere hem öğrencilere deneyimlerini soruyoruz; ilk yarıda konuğumuz Prof. Dr. Arzu Erdem, diğer yarıda konuklarımız öğrenciler arası paylaşım platformu HEREWEARCH'ı 2018 yılında kuran ve uzaktan eğitim sürecinde mezun olan Mehmet Akif Sarı, Özüm Ezgi Satılmış ve Hüseyin Çelik.

Yükselen konut kiralarına karşı barınma hakkını savunan protestolar hem Türkiye’de hem dünyada çoğalıyor. Kiracı hareketi örgütlenmesinin güçlü olduğu şehirlerden Berlin’de halk, Eylül ayı sonunda gerçekleşen referandumda 3000'den fazla daireye sahip konut şirketlerinin elindeki kamulaştırılması için %59,1 ile evet dedi. Bu programda Yelta Köm, Berlin’de yaşayan "deutsche wohnen ve benzerleri kamulaştırılsın" inisiyatifi aktivisti Yağmur Ekim Çay ile kiracı hareketi üzerine bir söyleşi gerçekleştiriyor

Herkes İçin Mimarlık Derneği 10. yaşını kutluyor. Bu vesileyle her ayın üçüncü haftasında Açık Mimarlık içinde farklı konu ve konuklarla bir seri program gerçekleştireceğiz. İlk programda Herkes İçin Mimarlık'ın kurucularından ve ilk yıllarında katılanlardan Merve Gül Özokcu, Emre Gündoğdu ve İdil Bayar konuklarımızdı. Bu ikinci programımızda konuklarımız ekibe daha sonraki yıllarında dahil olan Kubilay Ercelep, Sarp Özgen ve Serap Kaçmaz. Herkes İçin Mimarlık'a nasıl ve neden dahil olduklarını, derneğin işleyişini ve çalışma pratiklerini, kapsayıcılıkla ilgili fikirlerini, bundan sonraki yıllar için düşündükleri olası işleyişleri ve dönüşümleri konuşuyoruz.

İstanbul Kent Konseyi başkanı, mimar Tülin Hadi bu programda konuğumuz. 2019 yılında kurulan İstanbul Kent Konseyi'ni, çalışma alanlarını ve devam eden katılımcı bütçe sürecini konuşuyoruz. İlk kez geçtiğimiz yıl uygulanan katılımcı bütçenin ikincisinin süreci 30 Mayıs'ta başladı. Fikir maratonları ve proje başvuruları devam eden katılımcı bütçe için başvurular 16 Haziran'a kadar devam ediyor. Ön değerlendirmenin ardından temmuz ayında halkoylamasına sunulacak olan projelerden seçilenler temmuz ayı sonunda duyurulacak.

Açık Mimarlık'ta bu hafta "Ertil, Komplikasyonlar Mütehassısı" belgeselinin yönetmeni Yasemin Akıncı ile konuşuyoruz. Yapımcılığını Aslıhan Altuğ ve Kıvılcım Akay’ın üstlendiği belgeselde İstanbul'da bir apartman dairesinde tek başına yaşayan emekli mimar Ertil (80) anlatılır. Eşini kaybettiğinden beri onu hayata bağlayan tek şey, mimari çizimleridir. Yaklaşık 15 yıldır yeni bir müşterisi olmamasına rağmen Ertil çizim yapmaktan vazgeçmez. Her sabah evinden çıkıp iki sokak uzaklıktaki bürosuna gider ve bilgisayarı başına geçerek kendine hayali müşteriler uydurur. Bir gün bir inşaat şirketinden gelen bir dosya huzurunu kaçıracaktır. Dosyada oturduğu apartman yerine yapılacak yeni apartmanın planları vardır ve her biri birbirinden kötü çizilmiştir. Süme Palas depreme dayanıksız olduğu gerekçesiyle kentsel dönüşüm kapsamında yıkılma riski taşımaktadır. Ancak Ertil Süme Palas’ın depreme karşı dayanıklı bir bina olduğunu düşünmektedir. Ona göre müteahhitler yeni kentsel dönüşüm yasalarıyla eski binaları yıkıp yeni binalar yaparak kâr elde etmeye çalışmaktadır. Belgesel Ertil'in mücadelesi eşliğinde, mekansal aidiyet, hafıza ve sanatsal üretim kavramlarına yoğunlaşır.

Herkes İçin Mimarlık'tan Hayrettin Günç mimarlığın sınırlarından dışarı çıkıp kamusal mekânda tasarlamak ve uygulamak üzerine Superpool ekibinden Beyza Gürdoğan, Derya İyikul ve Ege Sevinçli ile konuşuyor.

Konuklarımız Emre Gündoğdu, Merve Gül Özokcu, Burak Aydın ve Cansu Dinç'le 6 Şubat depremleri sonrasında 'Herkes İçin Mimarlık' olarak yaptıkları çalışmaları ve afet sonrası yeniden inşa planlarını konuşuyoruz.
 

Dr. Oğuz Öner ile bu programda mekan algısı ve ses, kentlerin ses manzarası (soundscape), akustik ekoloji gibi konuları konuşuyoruz. Öner'in Büyükada, Kadıköy, Emirgan Atlı Köşk, Tokyo gibi farklı yerlerde gerçekleştirdiği ses yürüyüşlerinden kimi çıktıları da dinliyoruz.

TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul şubesi yönetim kurulu başkanı Pelin Pınar Giritlioğlu ile bu programda yeni yılı deprem ve kentsel dönüşüm özelinde konuşuyoruz. 6 Şubat depremleri sonrasında afet bölgesi kentleri hızla yeniden inşa edilirken tartışmalar neler, yılın son günlerinde kentsel dönüşüme dair yasal değişiklikler yapılmasıyla nasıl yeni sorular ortaya çıktı, büyük bir depremin beklendiği İstanbul'da yerel seçimler öncesinde durum ne?